La Bible et le Coran
کتاب مقدس و قرآن
از موسی تا مسیح و محمد
سیدمحمدحسین مرعشی
La Bible et le Coran: de Moise a Jesus et Mahomet; les plus Grands Texts; Le Nouvel Observateur / CNRS, Paris, 2010
کتاب مقدس و قرآن : از موسی (ع) تا مسیح(ع) و محمد(ص)؛ والاترین متنها؛ انتشارات نوول اوبسرواتور / CNRS ، پاریس، 2010.
انتشار این سه کتاب، در یک مجلد، در کنار یکدیگر، برای نخستین بار، یادآور اهمیت گفتگوی ادیان، بیش از هر زمان دیگر است. اکنون نیاز به گفتگویی حقیقی و بدون پیشداوری میان این سه دین بزرگ که در عین جدایی، روابط بسیار پیچیدهای با یکدیگر دارند احساس می شود. شناخت واقعی به تقریب ادیان، به دور از جنجالهای سیاسی، سبب دوری از خشونت میان پیروان آنها خواهد شد.
کتابهای مقدس، پرتیراژترین، پرترجمهترین و پرخوانندهترین کتابهای انتشاریافته در جهاناند. انجیل و تورات به حدود 2500 زبان ترجمه شده است. (ص 15) و به گفته انجمنهای تبلیغی مسیحی، سالانه حدود 40 میلیون جلد از این کتاب انتشار مییابد. در فرانسه سالانه سیصدهزار جلد کتاب مقدس انتشار مییابد (ص15) انتشار قرآن نیز، به ویژه در دهههای اخیر، تنها در دو کشور ایران و عربستان به بیش از 10 میلیون نسخه در سال رسیده است.
ژان دانیل / Jean Daniel، سرپرست کتابهایی که در گزیده دانش انتشار مییابد – کتاب حاضر را که منتخبی از تورات، انجیل و قرآن است با مقدمههایی کوتاه برای هر یک به ترتیب در کنار یکدیگر آورده است. ترجمه آنها نیز، با توجه به مقدمه، از دقیقترین و ویراستهترین ترجمههای قرآن به زبان فرانسه است.
کتاب دارای یک پیشگفتار و سه مقدمه برای هر یک از سه فصل تورات، انجیل و قرآن است. ما در اینجا بیشتر از آنکه به نظرات گردآورنده ارجاع دهیم آنها را ترجمه کرده ایم.
عهد قدیم (تورات): (350 ص)
سفر پیدایش: صفحه 21 تا 122، سفر خروج: 123 تا 207، اشعیا (از سفر دوم تواریخ ایام): 208 تا 236، هوشع (از سفر اعداد): 237 تا 252، مزامیر: 253 تا 357، غزل غزلها(ی سلیمان): 357 تا 370.
عهد جدید (انجیل): (240 ص)
انجیل یوحنا: صفحه 337 تا 434، اعمال رسولان: 435 تا 508، رساله پُولس به رومیان: 509 تا 542، رساله اول پولس به قَرنتیان: 543 تا 576، مکاشفه (یوحنای رسول): 577 تا 610
قرآن: (160 ص)
فاتحه (1)، بقره (2) ، آل عمران (3)، مائده (5)، توبه (9)، یوسف (12)، ابراهیم (14)، مریم (19)، حج (22)، نور (24)، روم (30)، احزاب (33)، یس (36)، غافر (40)، فصلت، فتح (48)، نجم (53)، رحمن (55)، واقعه (56)، ممتحنه (60)، صف (61)، جمعه (62)، قیامت (75)، انفطار (82)، اعلی (87)، فجر (89)، بلد (90)، علق (96)، اخلاص (112).
عهد قدیم (تورات)
در مقدمة فصل «کتاب عبرانی» (تورات)، نویسنده، به طور ضمنی، مدعی می شود که نیازی به معرفی کتاب مقدس و فراگیر تورات نیست: «چه کسی تاکنون داستان آدم و حوا، هابیل و قابیل، ابراهیم و اسحاق، طوفان نوح و مهاجرت بنیاسرائیل، سلیمان و داود را نشنیده است؟» به عقیده نویسنده، دلیل فراگیر شدن محتوای کتاب مقدس، چیزی فراتر از جنبه مذهبی آن است. وجود خدایی شخصی و متعال که میآفریند، سخن میگوید و عمل میکند، از بشر چهرهای تحویلناپذیر ارائه میدهد که از آن دوران تاکنون همه جنبههای زندگی او را در برمیگیرد: جنگ و صلح، عقل و احساس، قانون و عشق، عدالت و همدردی. تمام تضادها و سایه روشنهای روح فردی و جمعی انسان را به وضوح مینمایاند. در ادامه، بیان می دارد که: «... اما باید در نظر داشت که این کتاب، در واقع یک کتاب نیست، مجموعهای از کتابها و نوشتههایی است که در سدههای نخست ظهور دین یهود نگاشته و سپس گزیده شده است.
این مجموعه را میتوان به سه فصل تقسیم کرد. 1. توراه (قانون یا اسفار پنجگانه) 2. پیامبران (Neviim) 3. مکاتیب یا کاتبان ( Ketouvim).
بر اساس روایات قدیم، گردآوری تورات از جنبشهای بنیاسرائیل آغاز میشود و پیش از انتهای دوران ایران (330 – 400 پیش از میلاد) به پایان می رسد. گردآوری پیامبران، حدود 200 پیش از میلاد و کاتبان، پایان سده نخست میلادی به انجام میرسد. چگونگی تدوین این کتاب بسیار پیچیده و پر ابهام است. عوامل بسیاری بر فراهم آمدن آن تاثیر داشتهاند. ایمان عملی قوم و مداخلات صاحبان قدرت در طی اعصار، از این عوامل اند. گروههای کاتبان کتاب مقدس نیز کاملاً مشخص نیستند. هر گروه داستانی خاص خود دارد. از آن میان، دو مرکز عمده را می توان نام برد. کاتبان معابد و کاتبان کاخها. هر یک از این دو نهاد، برای امور خود کاتبانی خاص داشتهاند که به امور دیوانی شان مشغول بوده اند. اما کاتبان کتابخانهها و ... محافل خصوصی را نیز نباید از نظر دور داشت ( به ویژه در کتابت مکاتیبی مانند: ایوب و ...)
تورات از پنج بخش تشکیل شده است. از اینرو به مجموع آنها اسفار پنجگانه گفته میشوند. (کلمه «توراه» به طور سنتی و به اشتباه، قانون ترجمه شده است. حال آن که، حالت اسمی کلمه، در زبان عبری، به معنای «راهنما و رهنمود» است). اسفار پنجگانه به بیان داستان آفرینش جهان، تاریخ اولیای یهود، ماجرای سفر موسی(ع) ، داستانهای گوناگون خروج از مصر تا دروازههای سرزمین موعود و متنهای شریعت می پردازد. سفر تکوین – نخستین کتاب از این مجموعه، در آغاز از مبدأ و آفرینش جهان میگوید و با نقل حکایاتی از ابراهیم، اسحاق و یعقوب، ورود به مصر، حکایتی از نخستین بخش تاریخ قوم یهود است.
خروج، دومین کتاب، شرح حال موسی است: چگونگی بیرون بردن قوم از اسارت مصریان، هدایت آنها تا دامنههای کوه طور، مکان دریافت نخستین قانون الهی و پس از آن آغاز سرگردانی در صحرا. سفر لاویان، مجموعه از متون فقهی مربوط به مناسک عبادی.
سفر اعداد، ادامه سرگردانی قوم در صحرا را شرح میدهد. سفر تثنیه نیز به معنای دوّمین قانون، قواعد فقهی است. موسی در دامنه کوه نبو، در نزدیکی سرزمین موعود، قوانین خود را به قومش عرضه کرد. اما خود بدان سرزمین وارد نشد.
پیامبران از دو بخش تشکیل شده است. بخش نخست تاریخی است و درباره ورود به سرزمین موعود تا سقوط اورشلیم در 597 پیش از میلاد و تبعید یهودیان است. بخش دوّم، مکتوبات پراکنده پیامبران را شامل میشود که در این دوره و اندکی پس از آن، برای قوم موعظه شده است.
تاریخنگاری با یوشع، جانشین موسی(ع) و تسخیر سرزمین موعود به یاری قوم یهود آغاز میشود. سفر داوران زندگی قوم یهود را در دورانی که به شیوه قبیلگی و با هدایت داوران زندگی میکردند توصیف میکند.
پس از آن، کتاب سموئیل اول و دوّم، روند تحول حکومت در بنی اسرائیل و داستانهای به پادشاهی رسیدن داود است. کتاب پادشاهان اول و دوّم نیز دربارة تاریخ دودمانهای شاهی است: تاریخ ممکلت شمال، اسرائیل و مملکت جنوب، یهودا تا تسخیر اورشلیم توسط ارتش بابل، پایان پادشاهی بنیاسرائیل و تبعید به بابل.
به طور کلی، در پیامبران، به دو گروه اشاره می شود: یکی پیامبرانی که پیشین خوانده میشوند: اشعیا، ارمیا، حزقیال که کتاب آنها حجم بسیاری دارد و دوازده پیامبر که متن کمتری دارند: هوشع، یوئیل، عاموس، عوبدیا، یونس، میکاه، ناحوم، حبقوق، صَفینا، حجَّی، زکریا و ملاکی.
در این مجموعه، کتاب یونس گونه دیگری است: برخلاف کتابهای دیگر که از ویژگیهای تاریخی و نبوی برخوردار است، این کتاب ساختاری ادبی دارد و با کلام دیگر پیامبران بنی اسراییل همخوانی چندانی ندارد.
بخش مکاتیب و کاتبان، مجموعهای متفاوت از دوازده اثر متفاوت است که میتوان آن را گزیدة ادبی یهودی خواند. این بخش شامل شعرها یا سرودهای آیینی، غزلهای عاشقانه، داستانهای کوتاه، ضربالمثلها، کلمات قصار، متنهای تاریخی و الهامات است.
مکان سرایش این متنها از فلسطین تا بابل و زمان آنها صدها سال با هم فاصله دارند. برای نمونه، کتاب دانیال، از سده دوّم پیش از میلاد، یعنی دوران هلنی است.
این مجموعه متن با مزامیر که سرودهای آیینی است آغاز می شود.
در کتاب ایوب، داستانی درباره مسأله شر و رنج است. کتاب امثال نیز چنانکه از نامش پیداست ضربالمثلهای پراکنده و سخنان حکیمانه است. کتاب روت درباره ازدواج شخصی غیریهودی و موآبی است و کتاب غزل غزلها نغمهای عاشقانه است. کتاب جامعه، اندیشهای فلسفی دربارة بیهودگی اشیاست. کتاب مراثی مجموعه شعری درباره رنجهای تبعید است. کتاب استر داستانی درباره چگونگی نجات جامعه در تبعید یهودی در عهد خشایارشا و عید پوریم که گرامیداشت نجات از این بلاست.
کتاب دانیال نیز درباره مکاشفات است.
متون برگزیده عهد قدیم در این کتاب عبارتند از : سفر پیدایش، سفر خروج، اشعیا (از سفر دوم تواریخ ایام)، هوشع (از سفر اعداد)، مزامیر، غزل غزلها(ی سلیمان).
عهد جدید (انجیل)
آنچه عهد جدید خوانده میشود مجموعه متونی است که اطاعت از دستورات آن برای کلیسایی مسیحی واجب است. عهد جدید مانند عهد قدیم از مجموعه کتابهای مختلف (27 کتاب) تشکیل شده است البته نه به حجم عهد قدیم. انجیل از کلمه یونانی Evangelion به معنای «بشارت» گرفته شده و در وهله نخست، دربارة زندگی، مواعظ، مصایب و رستاخیز مسیح است. در سدههای دوم و سوم میلادی، مجموعهای از اناجیل اربعه، مورد توافق همه کلیساها قرار گرفت.
نویسندگان انجیلها: مرقس، لوقا، متی، یوحنا، در تواریخ دینی بدین نامها خوانده میشود، اما مسلم نیست این نام واقعی آنها باشد. مرقس کتاب خود را 70 سال پس از میلاد نوشت. هنگام ویرانی معبد اورشلیم به دست رومیان. متی در سالهای 70 تا 110. لوقا نیز کتاب خود را پس از 70 میلادی نگاشت و یوحنا در سالهای 90 تا 100 میلادی.
مرقس و لوقا یهودی نبودند و پس از مرگ عیسی به دین او گرویدند.
کلیساهای مسیحی عهد جدید را کاملکننده عهد قدیم میدانند و این دو کتاب را در ادامه یکدیگر میدانند. متنهای برگزیده این کتاب از عهد جدید، ترجمه مایستر دوساسی/ (1684 – 1613) است. این ترجمه که عامهپسندترین ترجمه فرانسه از انجیل است، ابتدا از لاتین برگردانده شده و متن حاضر، گزیده ای از ویراست سال 1749 آن است که از زبان یونانی عهد جدید ترجمه شده و بسیار معتبر است.
متون برگزیده عهد جدید در اثر حاضر عبارتند از: 1. انجیل یوحنا 2. اعمال رسولان 3. رساله پُولس به رومیان 4. رساله اول پولس به قَرنتیان 5. مکاشفه (یوحنای رسول).
قرآن
برخلاف عهد قدیم و جدید، کتاب مقدس مسلمانان مجموعه کتاب نیست یک متن به هم پیوسته است که الکتاب خوانده میشود.
پیامبر اسلام سال 570م در مکه متولد شد و 632 در مدینه درگذشت. او از قبیله بانفوذ قریش بود. نخستین و نیرومندترین مخالفانش نیز از این قبیله بودند. مکه مرکز حجاز و مکانی زیارتی بود. کعبه (به معنای مکعب) در این شهر قرار داشت. و شهرت آن بیشتر به دلیل سنگ سیاه و مقدس آن بود. جوانی پیامبر به تجارت گوشهنشینی در غار حرا گذاشت. در آنجا نخستین پیام را دریافت کرد. (سوره علق/ 96). محور پیام او دعوت به خدای یکتا بود. پس از افزایش دشمنی مخالفان، محمد به مدینه رفت و برای مردمی که در مدینه به حمایت او برآمدند قوانینی آورد که راه تازهای در زندگی بود. نخستین روز ورود او به مدینه به عنوان آغاز تاریخ مسلمانان پذیرفته شد. 16 ژوئیه 622 میلادی. پیامبر پس از فتح مکه در سال 630، پیشاپیش مردان خود، کعبه را از بتها پاک کرد، اما سنگ سیاه را نگه داشت. او دو سال پس از فتح مکه، در 8 ژوئن 632 برابر با سال یازدهم هجرت، در مدینه درگذشت.
قرآن مجموعه موعظههای او در مکه و مدینه است. پیامبر مواعظ خود را نمینوشت اما آنگونه که در احادیث آمده، زید بن ثابت آنها را ثبت میکرد. پیامبر آیات را میخواند و زید و دوستانش آنها را از بر میکردند. در این آیات، به طور ضمنی به تورات و انجیل ارجاع داده می شد. او ابراهیم را آغازگر رسالت خود و موسی(ع) و عیسی (ع) را ادامه دهنده آن میدانست. به عقیده پیروان محمد (ص)، اسلام برای تمام بشریت نازل شده است.
علاوه بر قرآن، حدیث نیز از منابع اسلامی شمرده میشود. حدیث از تقدس قرآن برخوردار نیست و منظور از آن، بیان کردار و گفتار پیامبر و اصحاب اوست که در سده های سوم و چهارم گردآوری شده است. به علت تعداد بسیار احادیث و اختلاف نظر بسیار درباره صحت و سقم آن، علم مستقلی به نام علم حدیث پدید آمد.
در قرن های آغازین، اهل سنت بر جهان اسلام تسلط داشتند، آنها با تعبیر «قدیم، ازلی و غیرقابل تقلید بودن» برای صورت عربی قرآن، امتیازی مطلق قائل بودند و ترجمه آن را روا نمیدانستند. از سده چهارم هجری، موضوع اجتهاد و تفسیر که برخی مذاهب بدان اعتقاد داشتند مطرح گردید: تصوف و تشیع نسبت به اسلام، برخلاف سنتگرایان، رویکردی بسیار آزاد، عرفانی، نمادی و حتی انتقادی داشت. امروزه، مدافعان اسلام روشنگر، به بازخوانی عمیق قران در زمینههای زبان شناختی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی پرداختهاند. بنابراین اشتباه است اگر غنای تفسیری متون دینی در مذاهب اسلامی را با تقلیل لغوی و بنیادگرایانه کنونی، همانند بدانیم، اسلامی که اغلب یا ناشناخته مانده یا بد فهمیده شده است.
این کوششها پیوندی میان مواعظ صدر اسلام و نوگرایی کنونی است. اکنون لازم است ارتباط میان سرچشمههای یهودی – مسیحی و رسالت اسلام نمایان تر شود. ارتباط میان وحی نخستین و گسترش شریعت و فقهی که از حوزههای حقوقی خود فراتر رفتهاند روشن شود. امروزه، شایسته است، شخصیت انسانی و تاریخی پیامبر عربی را از نو شناخت. این یک ضرورت است اما لازمتر از آن، بررسی قرآن، به منظور یافتن مقصود آن و خاطر نشان ساختن حوادث پس از آن و نتیجه روحانی آن است.
سورههای انتخاب شده در این کتاب، از ترجمه قرآن آلبر کازیمیرسکی/ Albert Kasimirski (1840) گرفته شده است. کازیمیرسکی که آلبن بیربنشتاین/ AlbinBirbenstein (1887-1808) خوانده میشود، خاورشناس یهودی مجاری بود که به عنوان مترجم هیأتهای تبشیری فرانسوی، سال ها در کشورهای خاور نزدیک و ایران اقامت داشت. از او یک فرهنگ لغت عربی (و یک فرهنگ دو زبانه فرانسه فارسی) و ترجمه عربی به فرانسه قرآن به جای مانده که نخستین ترجمه با رویکرد علمی از قرآن به زبان فرانسه محسوب می شود.
در این مهم، سعی ما بر این بود تا متن این کتاب، جدای از اختلافات تفسیری، برای وانندگان غربی، به صورتی قابل فهم ارائه شود. آنچه کوشش ناشر بر ارائه هر چه بهتر آن است.
سوره های قرآن، مجموعه وحی های گرد آوری شده اند. نام آنها گاه از محتوایشان اخذ شده (یوسف، رحمن، قیامه، توحید)، گاه ارتباطی با محتوایشان ندارند (دخان) و یا ارتباط اندکی دارند (زلزله). گاهی نیز از یکی از آیه ها گرفته شده (بقره، آیه 63 و ادامه) و گاه نیز از کلمه ای از کلمات سوره (فتح) یا از حروف آغازین سوره (الم، یس).
سوره ها به دو دسته عمده تقسیم می شوند: سوره های مکی 64 در صد و سوره های مدنی 36 در صد. برخی سوره ها نیز ترکیبی اند مانند سوره احزاب که در سه مرحله نازل شده است:
هنگام جنگ خندق، حمله به قبیله بنی قریظه و ازدواج پیامبر با زینب.
سوره هایی نیز از اهمیت خاصی برخوردارند: سوره فاتحه که خلاصه دین اسلام به شمار می رود. سوره یس که به عقیده برخی، قلب قرآن خوانده می شود. سوره توحید که بیانگر اعتقاد بنیادین یگانه پرستی اسلام است. در اینجا، گرد آورنده از 114 سوره قرآن 29 سوره را انتخاب کرده که به عقیده او، در فهم اسلام از اهمیت بیشتری برخوردار است:
فاتحه (1)، بقره (2)، آل عمران (3)، مائده (5)، توبه (9)، یوسف (12)، ابراهیم (14)،مریم (19)، حج (22)، نور (24)، روم (30)، احزاب (33)، یس (36)، غافر (40)، فصلت(41)، فتح (48)، نجم (53)، رحمن (55)، واقعه (56)، ممتحنه (60)، صف (61)، جمعه (62)، قیامت (75)، انفطار (82)، اعلی (87)، فجر (89)، بلد (90)، علق (96)، اخلاص (112).
درگذشت آکیموشکین
فرانسیس ریشار
ترجمه: سید محمد حسین مرعشی
استاد بسیار ارجمند ما، آلگ آکیموشکین/ Oleg Fedorovich Akimushkin ، در 31 اکتبر سال 2010، پس از یک دوره طولانی بیماری، در سن 82 سالگی در سن پترزبورگ، چشم از جهان فرو بست.
او دانشمندی بزرگ، نسخهشناس بیهمتای دست نوشتههای فارسی، تاریخشناس و متخصص تصوف بود. همه آنهایی که افتخار آشنایی با او را داشتند، خاطره محبت و تواضع، اخلاق خوش و صمیمانه او را به یاد دارند. فقدان او برای همه، دوستان، همکاران و شاگردانش سبب اندوهی عمیق گردید. وارث سنت عظیم علمی آکادمیک روسی سن پترزبورگ و لنینگراد، میراث گرانسنگی به جای گذارد.
آلگ آکیموشکین متخصص پرآوازه نسخه های اسلامی در جهان، بیش از پنجاه سال، پژوهشگر پرشور انجمن بسیار معتبر نسخههای خطی فرهنگستان علوم روسیه و مراجعهکننده همیشگی کاخ معروف ساحل نوا/ Neva بود. در این کاخ، مجلدات بیشماری وجود داشت که پژوهندگان روس، از آغاز سدة نوزدهم، در آنجا گردآورده بودند. او مجموعههای دیگر سن پترزبورگ، بهویژه کتابخانه ملّی (مجموعه سلطنتی سابق) را به خوبی میشناخت. سهم بزرگی از آثار او، حاصل مراجعه تقریبا هر روزهاش به منابع دور از دسترس گردآوریشده این مراکز بود.
آلگ آکیموشکین در سال 1929 تولد یافت. و هنگام عملیات وحشتناک آلمانها در محاصره لنینگراد و نابودیهای جنگ، کودکی کم سن و سال بود. او پس از تحصیل متنشناسی/philology ایرانی در دانشگاه دولتی لنینگراد، در ماه دسامبر 1953، به انجمن نسخههای خطی شعبه لنینگراد و سپس به فرهنگستان علوم اتحاد جماهیر شوروی وارد و در آنجا به عنوان پژوهشگر مشغول به کار شد و تا پایان عمر عضو این انجمن باقی ماند. جایی که از احترام عموم همکارانش برخوردار بود. او در نوشتههایش به همان میزان که به بررسیهای متنشناختی میپرداخت، نسخهشناسی را نیز در نظر داشت.
کافی است از مقاله او و همکارش، آناتول ایوانف، هنر کتاب در آسیای میانه / The Art of the Book in central Asia یاد کنیم که از نخستین مقالاتی بود که به بررسی عالمانه و بسیار بدیع در زمینه تذهیب ایرانی پرداخت و توجه همگان را به اهمیت ارزش این نوع آرایه در نسخههای خطی جلب نمود.
به یاد داشته باشیم که او همکار عربشناس بزرگ، انس خالدوف بود و مطالب با ارزشی درباره نسخههای فارسی در جنگ گرد آمده به زبان روسی - درباره نسخههای شرقی - نگاشت.
آکیموشکین نخستین کسی بود که به یاری متون منتشر نشدهای که او خود، آنها را یافته و شناسانده بود، برخی جنبههای استنساخ، شبکه کتابتخانهها و بهای نسخهها را مورد بررسی قرار داد.
عمده موضوعهای پژوهشی او، علاوه بر نسخهشناسی، تاریخچه آرایهها، مینیاتور، صحافی و کاغذ، زمینههایی که در آنها چیزی از چشمان کار آزمودهاش پنهان نمیماند - تاریخنگاری، پژوهش در منابع، عرفان و تاریخ ایران نیز بود.
او ضمن آن که به غنای مجموعههای سن پترزبورگ در این زمینه میافزود، به مطالعه تاریخ و تمدن ماوراءالنهر، آسیای میانه و کشمیر و آسیای میانه، در مجموع، در سده چهاردهم تا هجدهم دلبسته بود.
آلگ آکیموشکین بیش از 250 مقاله علمی و شش تکپژوهی تالیف کرد. او به دانش ما درباره سنت نسخهشناسی که برای شناسایی تاریخ فرهنگ ایرانی و ادبیات ایران و آسیای میانه با اهمیت است، یاری بسیار رساند. برای آگاهی از آن، کافی است نگاهی به فهرست آثار منتشر شدهاش بیفکنیم.
او با بیش از چهل مقاله در زمینه تصوف، نقش بسزایی در شناساندن تصوف ایرانی، عقاید، تاریخ و طریقت، در ایران، ترکیه و هند و آسیای میانه دارد.
او در 1999 پس از فروپاشی اتحاد شوروی، در تألیف نخستین کتاب مرجع اسلامی که در روسیه انتشار یافت شرکت کرد.
آکیموشکین که نسبت به کیفیت علمی کارها بسیار سختگیر بود، از سال 1971 هدایتِ بخش خاورمیانه فرهنگستان [شوروی] را به عهده گرفت. او در مباحث کاری جدی و در عین حال صمیمی بود و اقتدار ذاتی بسیار داشت. داوطلبانه به دیگران مشورت میداد. اخبار انتشارات در ایران و خارج را دنبال میکرد. دانشجویان را از دانستهها و کتابخانهاش بهرهمند میساخت. در کلاسهای پربارش در سن پترزبورگ بسیار شوخ طبع بود. او دوستی نیکو و مصاحبی عالی بود. سخنرانیاش بسیار گیرا بود.
او از 1966 تا 1980 برای دانشجویان سرپرستی سخاوتمند و برای دانشمندان جوانی که در دانشگاه دولتی لنینگراد تحصیل میکردند راهنما و مشاور بود.
او برخی از اشعار مثنوی مولوی را به زبان روسی برگرداند که نشاندهندة علاقهاش به ادبیات فارسی و عرفان است. گذشته از آن، در دانشگاه، سخنرانیهایی دربارة عرفان اسلامی و کلاس هایی درباره نسخههای اسلامی، نقد متن، نسخه شناسی و دیگر موضوعات خاص داشت.
آلگ آکیموشکین در ایران و دیگر کشورها، از شهرت و احترام بسیار برخوردار بود و برای پیشبرد همکاریهای علمی روسی- ایرانی تلاش بسیار کرد. او دوستان بسیاری در سراسر جهان داشت.
من سعادت دوستی با او را، به ویژه، هنگام برپایی نمایشگاه بسیار زیبای 1996، در پتی پاله (petit palais)، پاریس (از بغداد تا اصفهان) به دست آوردم. او در آن فرصت مانند فرصتهای بسیار دیگر، برای شناساندن و تکمیل مجموعة بسیار غنی مؤسسه شرقشناسی سن پترزبورگ، بی چشمداشت کار میکرد. او به تمام زمینه های مطالعات نسخه های خطی در قلمرو ایرانی اشراف بسیار گستردهای داشت و در هر فرصتی توصیههای ارزشمندش را به ارزانی در اختیار ما میگذاشت.
برای همه آنهایی که با او آشنایی دارند و قدر میگذارند، همکارانش که چون شاگردانشاند، درگذشت او ضایعه ای جبران ناپذیر است.
