نگاهی به کتاب ها و مقاله های خارجی در زمینه نسخه شناسی اسلامی
a dictionary of terms used in the production of Arabic manuscripts: an overview; Chabbouh, Ibrahim; Ibish: The conservation and preservation of Islamic manuscripts: proceedings of the Third Conference of Al-Furqan Islamic Heritage Foundation, 18th-19th November 1995. Publication 19, London: Al-Furqan Islamic Heritage Foundation, 1996 p.147-150.
A Malay copyist of the General Secretariat at Batavia as teacher of the Dutch Chief of Staff in the early 1820s; Wieringa, E. P.: Indonesia Circle, 69, 1996 p.89-101.
National workshop on Islamic manuscripts ; Azad, Ghulam Murtaza, Islamabad: Islamic Studies, 35 iii, 1996 p.361-363. ; Note: [Islamabad, June 1996.)
Zur Geschichte der tatarischen Handschriften; Usmanov, Mirkasim, Hrsg: Muslim culture in Russia and Central Asia from the 18th to the early 20th centuries. Islamkundliche Untersuchungen, Berlin: Schwarz, 1996 p.49-68.
A cultural institution of the Republic of Tajikistan: Aini International Foundation, Program for Research and Rescue of Oriental Manuscripts, People's Academy of Civilisation and General Humanistic Culture, Dushanbe, Tajikistan; Aini, Kamal al-Din: IRCICA Newsletter, 36, 1995 p.18-19.
A short description of present research into early Islamic bookbinding and book structure in Yemen; Dreibholz, U.: Fondation Max von Berchem Bulletin, 9, 1995 p.1-3.
Histoire du livre, temoin du passe; Balty-Guesdon, M.; Kamarti (Editor), Samia: Itineraire du savoir en Tunisie: les temps forts de l'histoire tunisienne., Paris: CNRS, 1995 p.44-55. ; Note: (Des anciens temoignages de la fabrication du livre .... ont ete conserves en Tunisie.)
Maliki formularies and legal documents: changes in the manuscript culture of the `udul (professional witnesses) in Morocco; Buskens, L.; Dutton, Yasin: The codicology of Islamic manuscripts: proceedings of the Second Conference of Al-Furqan Islamic Heritage Foundation, 4-5 December 1993. Publication 15, London: Al-Furqan Islamic Heritage Foundation, 1995 p.137-145.
Reading Nasta`liq: Persian and Urdu hands from 1500 to the present; Hanaway, W. L.; Spooner, B.: Bibliotheca Iranica, Costa Mesa: Mazda, 1995 pp.278. ; Note: [Incl. facsimiles & transcriptions].
The codicology of Islamic manuscripts: proceedings of the Second Conference of Al-Furqan Islamic Heritage Foundation, 4-5 December 1993; Dutton (Editor), Yasin: Publication 15, London: Al-Furqan Islamic Heritage Foundation, 1995 pp.145.
The human element between text and reader: the ijaza in Arabic manuscripts; Witkam, J. J.; Dutton, Yasin: The codicology of Islamic manuscripts: proceedings of the Second Conference of Al-Furqan Islamic Heritage Foundation, 4-5 December 1993. Publication 15, London: Al-Furqan Islamic Heritage Foundation, 1995 p.123-136.
"Dzhavakhir al-akhbar" ("Perly izvestii") Bydaka munshi Kazvini i ego "Zametki" o tvortsakh persidskoi rukopisnoi knigi; Akimushkin, O. F.; Note: [Incl. facsimile of MS, edition of Persian text & Russian translation].
Arabskie rukopisi: plotnost' teksta i ee konvertiruemost' v kopiyakh sochineniya; Polosin, V. V.: Peterburgskoe Vostokovedenie, 5, 1994 p.202-220.
Between the lines: realities of scribal life in the sixteenth century; Fleischer, C. H.; Heywood (Editor), C; Imber (Editor), C: Studies in Ottoman history in honour of Professor V.L.Menage., Istanbul: Isis, 1994 p.45-61.
La celebration du qalam; Akimushkin, O. F.; Khalidov, Anas B.; Rezvan, Efim A.: De Bagdad a Ispahan: manuscrits islamiques de la filiale de Saint-Petersbourg de l'Institut d'Etudes Orientales, Academie des Sciences de Russie, Lugano: Fondation ARCH, Paris-Musees, Electa, 1994 p.33-77. ; Note: [MSS tradition in Islamic world].
Les Corans realises sur commande; Rezvan, Efim A.: De Bagdad a Ispahan: manuscrits islamiques de la filiale de Saint-Petersbourg de l'Institut d'Etudes Orientales, Academie des Sciences de Russie, Lugano: Fondation ARCH, Paris-Musees, Electa, 1994 p.273-273.
Les premiers Corans; Rezvan, Efim A.: De Bagdad a Ispahan: manuscrits islamiques de la filiale de Saint-Petersbourg de l'Institut d'Etudes Orientales, Academie des Sciences de Russie, Lugano: Fondation ARCH, Paris-Musees, Electa, 1994 p.81-83.
Rukopisnaya knizhnaya kul'tura Dagestana; Shikhsaidov, A. R.: Budushchee Dagestana. Redaktor-sostavitel' U.A.Radzhabov, Makhachkala: Dagestanskii Nauchnyi Tsentr RAN, 1994 p.195-197.
Spatantike Voraussetzungen der fruhislamischen Koran-Handschriften in Sanaa; Bothmer, H-C. Graf von; [نام های مهم یادشده در متن] Von Bothmer, H-C. Graf: Eothen, 2-3 / 1991-92, 1994 p.7-12.
Arabic bookmaking and terminology as portrayed by Bakr al-Ishbili in his Kitab al-taysir fi sina`at al-tasfir; Gacek, A; [نام های مهم یادشده در متن] Bakr b. Ibrahim b. al-Mujahid al-Lakhmi al-Ishbili: Manuscripts of the Middle East, 5 / 1990-91, 1993 p.106-113.
Histoire de la kitaba et des kuttab en al-Andalus umayyade (2e/VIIIe - 4e/Xe siecles); Meouak, Mohamed: Orientalia Suecana, 41-42, 1992-93 p.166-180.
Il custode del nobile passato islamico: intervista con Salah al-Munajjid, padre dei manoscritti arabi; Lelli, G.; Munajjid, Salah al-Din al-: Levante / Al-Mashriq, 35 i, 1993 p.13-22.
Lists of books in Arabic manuscripts; Witkam, J. J.: Manuscripts of the Middle East, 5 / 1990-91, 1993 p.123-136.
Los copistas de manuscritos astronomicos arabes en Marruecos y Espana, y las relaciones entre estos dos paises y China en el siglo VII/XIII; Vernet, J.: Le patrimoine commun hispano-mauresque. Grenade, 21-23 avril 1992 / Al-turath al-hadari al-mushtarak bayn Isbaniya wa-'l-Maghrib. Gharnata, 17-19 Shawwal 1412 / 23 Abril 1992, Rabat: Academie du Royaume du Maroc, 1993 p.171-180.
Manuscript production in nineteenth-century Java. Codicology and the writing of Javanese literary history; Behrend, T. E.: Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde, 149 iii, 1993 p.407-437.
Many greetings from Madura. An exercise in eighteenth century codicology; Molen, W. van der; [نام های مهم یادشده در متن] Van der Molen, W.: Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde, 149 iii, 1993 p.510-532.
Research on early Islamic book covers and book structures in San`a'; Dreibholz, U.: Yemen Update, 32, 1993 p.7-8.
The calligraphic state: textual domination and history in a Muslim society; Messick, B.: Comparative Studies on Muslim Societies, Berkeley & Los Angeles: University of California Press, 1993 pp.341. ; Note: (Yemen.)
Traditional bookbindings from Indonesia. Materials and decorations; Plomp, M.: Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde, 149 iii, 1993 p.571-592. ; Note: (In two manuscript collections in Leiden.)
Un colloque sur les manuscrits d'Asie du Sud-Est (International workshop on Indonesian Studies no 7) (Leyde, 14-18 decembre 1992); Chambert-Loir, H.: Archipel, 45, 1993 p.31-34.
Andalusian-Arabic manuscripts from Christian Spain: a comparative intercultural approach; Koningsveld, P. S. van: Israel oriental studies, 12, 1992 p.75-110. ; Note: [Incl. detailed list of MSS, with locations].
Les manuscrits arabes dates du IIIe/IXe siecle; Deroche, F.: Revue des Etudes Islamiques, 55-57 i / 1987-1989, 1992 p.343-379.
Manuscripts in historical research and text edition; Madelung, W. F.: The significance of Islamic manuscripts. Proceedings of the inaugural conference of Al-Furqan Islamic Heritage Foundation ...1991 Publication 3, London: Al-Furqan Islamic Heritage Foundation, 1992 p.1-6.
Manuscripts in the history of Makkah and Madinah; Jasir, Hamad al-: The significance of Islamic manuscripts. Proceedings of the inaugural conference of Al-Furqan Islamic Heritage Foundation ...1991 Publication 3, London: Al-Furqan Islamic Heritage Foundation, 1992 p.107-113.
Persian manuscripts with special reference to Iran; Afshar, Iraj: The significance of Islamic manuscripts. Proceedings of the inaugural conference of Al-Furqan Islamic Heritage Foundation ...1991 Publication 3, London: Al-Furqan Islamic Heritage Foundation, 1992 p.19-29.
Schreiben und Veroffentlichen: zu Verwendung und Funktion der Schrift in den ersten islamischen Jahrhunderten; Schoeler, G.: Der Islam, 69, 1992 p.1-43.
The significance of Islamic manuscripts; Nasr, Seyyed Hossein: The significance of Islamic manuscripts. Proceedings of the inaugural conference of Al-Furqan Islamic Heritage Foundation ...1991 Publication 3, London: Al-Furqan Islamic Heritage Foundation, 1992 p.7-17.
Turkish manuscripts and the publication of their catalogues; Sesen, Ramazan: The significance of Islamic manuscripts. Proceedings of the inaugural conference of Al-Furqan Islamic Heritage Foundation ...1991 Publication 3, London: Al-Furqan Islamic Heritage Foundation, 1992 p.55-70.
A propos du manuscrit "Arabe 6726" Bibliotheque Nationale, Paris (al-Asma`i, Ta'rih muluk al-`Arab al-awwalin); Deroche, F; [نام های مهم یادشده در متن] Asma`i, Abu Sa`id `Abd al-Malik al-: Revue des Etudes Islamiques, 58 / 1990, 1991 p.209-212. ; Note: (Question de l'authenticite.)
Golden letters: writing traditions of Indonesia. Surat emas: budaya tulis di Indonesia; Gallop, A. T.; Arps, B., London: British Library; Jakarta: Yayasan Lontar, 1991 pp.152.
Manuscritos arabes em Portugal; Sidarus, Adel: Estudos orientais, Lisbon: Instituto Oriental, 1991 p.117-126.
Aspects of mediaeval Jewish literacy; Reif, S. C.; McKitterick, R: The uses of literacy in early mediaeval
Europe., Cambridge: Cambridge University Press,
1990 p.134-155. ; Note: (In an environment dominated by Islam.)
Ibn an-Nadim's Hinweise auf das Verhaltnis zum geistigen Eigentum im Historikerkapitel des Kitab al-Fihrist; Sturm, D; [نام های مهم یادشده در متن] Ibn al-Nadim, Muhammad b. Ishaq: Hallesche Beitrage zur Orientwissenschaft, 13-14, 1990 p.65-70.
Literacy and the laity in early medieval Spain; Collins, R.; McKitterick, R: The uses of literacy in early mediaeval Europe., Cambridge: Cambridge University Press, 1990 p.109-133.
Some technical terms relative to the execution of Arabic manuscripts; Gacek, A.: Middle Eastern Libraries Association notes, 50-51, 1990 p.13-18.
Aims and methods of cataloguing manuscripts of the Middle East; Witkam, J. J.; Deroche, F: Les manuscrits du Moyen-Orient: essais de codicologie et paleographie. Actes du Colloque d'Istanbul (Istanbul ... 1986). Varia Turcica, Istanbul: Institut Francais d'Etudes Anatoliennes; Paris: Bibliotheque Nationale, 1989 p.1-5.
Alte Restaurierungen und Falschungen bei orientalischen Handschriften; Duda, D.; Deroche, F: Les manuscrits du Moyen-Orient: essais de codicologie et paleographie. Actes du Colloque d'Istanbul (Istanbul ... 1986). Varia Turcica, Istanbul: Institut Francais d'Etudes Anatoliennes; Paris: Bibliotheque Nationale, 1989 p.39-43.
Arabic manuscripts in distress: the Frankfurter Facsimile series. (Manuscripts & manuscripts, 7.); Witkam, J. J.: Manuscripts of the Middle East, 4, 1989 p.175-180.
Devises et vers traditionnels des copistes entre explicit et colophon des manuscrits persans; Piemontese, A. M.; Deroche, F: Les manuscrits du Moyen-Orient: essais de codicologie et paleographie. Actes du Colloque d'Istanbul (Istanbul ... 1986). Varia Turcica, Istanbul: Institut Francais d'Etudes Anatoliennes; Paris: Bibliotheque Nationale, 1989 p.77-87.
Die Prophetenbiographie im islamischen Spanien: ein Beitrag zur Uberlieferungs- und Redaktionsgeschichte; Jarrar, Maher; [نام های مهم یادشده در متن] Muhammad, the Prophet: Europaische Hochschulschriften, Frankfurt a.M.: Lang, 1989 pp.363.
Notas sobre la transmision escrita de la Mudawwana en Ifriqiya segun algunos manuscritos recientemente descubiertos. (Qairawaner Miszellaneen III.); Muranyi, M.; Aguade (Translator), J.; Fierro (Translator), M. I; [نام های مهم یادشده در متن] Sahnun b. Sa`id: Al-Qantara, 10, 1989 p.215-231. ; Note: (Sahnun b.Sa`id.)
Problems and possibilities in dating Persian manuscripts; Waley, Muhammed Isa; Deroche, F: Les manuscrits du Moyen-Orient: essais de codicologie et paleographie. Actes du Colloque d'Istanbul (Istanbul ... 1986). Varia Turcica, Istanbul: Institut Francais d'Etudes Anatoliennes; Paris: Bibliotheque Nationale, 1989 p.7-15.
Sur le probleme de datation des manuscrits turcs; Galotta, A.; Deroche, F: Les manuscrits du Moyen-Orient: essais de codicologie et paleographie. Actes du Colloque d'Istanbul (Istanbul ... 1986). Varia Turcica, Istanbul: Institut Francais d'Etudes Anatoliennes; Paris: Bibliotheque Nationale, 1989 p.31-34.
Technical practices and recommendations recorded by classical and post-classical Arabic scholars concerning the copying and correction of manuscripts; Gacek, A.; Deroche, F: Les manuscrits du Moyen-Orient: essais de codicologie et paleographie. Actes du Colloque d'Istanbul (Istanbul ... 1986). Varia Turcica, Istanbul: Institut Francais d'Etudes Anatoliennes; Paris: Bibliotheque Nationale, 1989 p.51-60.
The language of catalogues of Arabic manuscripts; Gacek, A.: Middle Eastern Libraries Association notes, 48, 1989 p.21-29. ; Note: [Arabic-English glossary of specialised terminology].
Un traite a l'usage des scribes a l'Epoque nasride; Sauvan, Y.; Deroche, F; [نام های مهم یادشده در متن] Qallusi, Muhammad al-: Les manuscrits du Moyen-Orient: essais de codicologie et paleographie. Actes du Colloque d'Istanbul (Istanbul ... 1986). Varia Turcica, Istanbul: Institut Francais d'Etudes Anatoliennes; Paris: Bibliotheque Nationale, 1989 p.49-50. ; Note: (La Tuhfat al-hawwas fi zarf al-hawwas de Muhammad al-Qallusi.)
Une traduction persane du traite d'Ibn Badis: `Umdat al-kuttab (ca.1025); Porter, Y.; Deroche, F; [نام های مهم یادشده در متن] Al-Mu`izz b. Badis: Les manuscrits du Moyen-Orient: essais de codicologie et paleographie. Actes du Colloque d'Istanbul (Istanbul ... 1986). Varia Turcica, Istanbul: Institut Francais d'Etudes Anatoliennes; Paris: Bibliotheque Nationale, 1989 p.61-67.
Weiteres zur Frage der schriftlichen oder mundlichen Uberlieferung der Wissenschaften im Islam; Schoeler, G.: Der Islam, 66, 1989 p.38-67.
Bosansko-hercegovacki prepisivaci djela u arabickim rukopisima; Zdralovic, Muhamed, Sarajevo: Svjetlost, 1988 pp.461.
Establishing the stemma: fact or fiction?; Witkam, J. J.: Manuscripts of the Middle East, 3, 1988 p.88-101.
In search of formal identity and difference: considerations based on collating some Turkic manuscripts; Damme, M. van; Braam, H.: Manuscripts of the Middle East, 3, 1988 p.32-40.
Kolloquium uber arabische Handschriften, 7.-9. April 1988 in Casablanca; Lang, H.: Orient, 29, 1988 p.202-204.
Oralite et ecriture: vision arabe, vision arabisante; Loucel, H.: Cahiers d'Etudes Arabes, 2, 1988 p.55-71.
Some remarks on the textual history of a famous late sixteenth-century world history: the case of Mustafa `Ali's Kunhu 'l-ahbar; Schmidt, J; [نام های مهم یادشده در متن] Ali Efendi, Gelibolulu Mustafa: Manuscripts of the Middle East, 3, 1988 p.69-72.
The textual history of the correspondence between Sadr ad-din-i Kunawi and Nasir ad-din-i Tusi; Schubert, G; [نام های مهم یادشده در متن] Sadr al-Din Qunawi: Manuscripts of the Middle East, 3, 1988 p.73-78.
The transmission history of a text of joint authorship; Kellner-Heinkele, B.: Manuscripts of the Middle East, 3, 1988 p.45-53. ; Note: (The Ottoman biographical collection Devhatu l-Mesayih.)
Aspects of the phyical transmission of the Qur'an in 19th-century Sudan: script, decoration, binding and paper; Brockett, A. A.: Manuscripts of the Middle East, 2, 1987 p.45-67.
Kitab Tatqif al-ta`rif bi'l-mustalah al-sarif; Ibn Nazir al-Jaysh, Taqi al-Din `Abd al-Rahman; Vesely (Editor), R.: Textes Arabes et Etudes Islamiques, Cairo: Institut Francais d'Archeologie Orientale, 1987 pp.249+XXVI. ; Note: [Manual of Mamluk chancellery practice. Arabic text, with French introd].
Les journees de codicologie et de paleographie islamique, Istanbul, 26-28 mai 1986; Richard, F.: Studia Iranica, 16, 1987 p.267-268.
Manuscripts & manuscripts; Witkam, J. J.: Manuscripts of the Middle East, 2, 1987 p.111-125. ; Note: (4: Research facilities for manuscripts in the Egyptian National Library; 5: Manuscripts in print: some Arabic examples.)
Mohammad Ebrahim, copiste d'une histoire des Seldjoukides et sa famille au Kerman (XVIe-XVIIe siecles); Bastani Parizi, M.: Studia Iranica, 16, 1987 p.131-135.
Ownership statements and seals in Arabic manuscripts; Gacek, A.: Manuscripts of the Middle East, 2, 1987 p.88-95.
Rebinding Islamic manuscripts: a new direction; Bull, W.: Bookbinder, 1, 1987 p.21-38.
The different copyists in the London Ms. of the Qisas-i Rabghuzi; Boeschoten, H.; Damme, M. van; van, M; Boeschoten, H; [نام های مهم یادشده در متن] Rabghuzi, Nasir al-Din: Utrecht papers on Central Asia: proceedings of the First European Seminar on Central Asian Studies held at Utrecht, 16-18 December 1985. Utrecht Turkological series, Utrecht: Institute of Oriental Languages, University of Utrecht, 1987 p.177-183.
The interface between the written and the oral; Goody, J., Cambridge: Cambridge University Press, 1987 pp.328. ; Note: (III: Written and oral cultures in West Africa. 5:The impact of Islamic writing on oral cultures, pp.125-138.)
The Khojki script: a legacy of Ismaili Islam in the Indo-Pakistan subcontinent; Asani, Ali S.: Journal of the American Oriental Society, 107, 1987 p.439-449.
A chancery clerk in medieval Egypt; Holt, P. M; [نام های مهم یادشده در متن] Shafi` b. `Ali al-Asqalani: English historical review, 101 / 400, 1986 p.671-679. ; Note: (Shafi` b.`Ali al-Asqalani.)
A vision of a brilliant career; Findley, C. V.: Wiener Zeitschrift fur die Kunde des Morgenlandes, 76, 1986 p.95-101. ; Note: (18th-century Ottoman scribal bureaucracy.)
Genizah and Genizah-like practices in Islamic and Jewish traditions: customs concerning the disposal of worn-out sacred books in the Middle Ages, according to an Ottoman source; Sadan, J.: Bibliotheca Orientalis, 43, 1986 p.35-58.
Manuscripts of the Middle East: an introduction and a programme; Witkam, J. J.: Manuscripts of the Middle East, 1, 1986 p.5-7.
Philogika. I-XIII; Ritter, H.; Band, Zweiter: Beitrage zur Erschliessung der arabischen Handschriften in Istanbul und Anatolien. Dirasat fima tahtawihi maktabat Istanbul wa-'l-Anadul min al-makhtutat al-`Arabiya. Veroffentlichungen des Institutes fur Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften, Frankfurt am Main: Institut fur Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften an der Johann Wolfgang Goethe-Universitat, 1986 p.1-391. ; Note: (Originally published 1928-49.)
Preserving the past: the UNESCO seminar workshop on Arabic manuscripts in Africa, Mali 26-30 August 1986; Kani, Ahmed Mohammed: Afkar Inquiry, 3 xii, 1986 p.54-55.
The origins of the Malay manuscript tradition; Jones, Russell; D (Editor), C; O (Editor), S: Cultural contact and textual interpretation: papers from the Fourth European Colloquium on Malay and Indonesian Studies ... Leiden ... 1983. Verhandelingen van het Koninklijk Instituut voor Taal-, Dordrecht: Foris, 1986 p.121-143.
The use of `kabikaj' in Arabic manuscripts; Gacek, A.: Manuscripts of the Middle East, 1, 1986 p.49-53.
Arabskie rukopisi i arabskaya rukopisnaya traditsiya; Khalidov, A. B., Moscow: Glavnaya Redaktsiya Vostochnoi Literatury (Nauka), 1985 pp.312. ; Note: (Summary [English], pp.302-303.)
Isfahan-Moskva-Uppsala: kring nagra medelaserbeidjanska handskrifter och stationerna pa deras vag. (Isfahan-Moscow-Uppsala: on some Middle Azeri manuscripts and the stations on their itinerary.); Johanson, L.: Svenska Forskningsinstitutet i Istanbul: Meddelanden, 10, 1985 p.26-44.
Les manuscrits orientaux et la connaissance de l'Orient: elements pour une enquete culturelle; Berthier, A.: Moyen Orient & Ocean Indien, 2 ii, 1985 p.79-108.
Masahif San`a': tables: Masahif San`a, [Kuwait:] Dar al-Athar al-Islamiyyah / Kuwait National Museum, [1985?] p.31-61. ; Note: [Colour plates, with descriptions in English & Arabic, of early Qur'an leaves from Yemen].
Methods of research on Qur'anic manuscripts - a few ideas; Puin, G-R.: Masahif San`a, [Kuwait:] Dar al-Athar al-Islamiyyah / Kuwait National Museum, [1985?] p.9-17.
Stupeni sovershenstvovaniya katibov (Atabat al-kataba) / Muntadzhab ad-Din Badi Atabek al-Dzhuvaini. Perevod s persidskogo, vvedenie i kommentarii G.M.Kurpalidisa>; Juwayni, Muntajab al-Din Badi` al; [نام های مهم یادشده در متن] Kurpalidis, G. M., Moscow: Nauka, 1985 pp.159.
The pen: a divine gift; Sbano, Ahmed Ghassan: Ark, London, [1985] p.47-54.
Al-Nadim: "Books smile as pens shed tears"; Sardar, Ziauddin; [نام های مهم یادشده در متن] Nadim, Abu 'l-Faraj Muhammad al-Warraq al-: Afkar Inquiry, 1 v, 1984 p.62-64. ; Note: [Abu 'l-Faraj Muhammad al-Warraq al-Nadim, 10th-century bibliographer & bookseller].
El notariado islamico y el cristiano: estudio comparativo; Hoenerbach, W.: Cuadernos de Historia del Islam, 11, 1984 p.103-138. ; Note: [In Spain].
Skriften som formidler mellem Muslimer og deres omverden; Westman, B.: Antropologiska Studier, 35-36, 1984 p.28-38.
The professional formation for the protection of cultural heritage; Abbas, Ihsan: Atti del II Convegno su: la presenza culturale italiana nei paesi arabi: storia e prospettivi, Sorrento ... 1982, Rome: Istituto per l'Oriente, 1984 p.173-175. ; Note: (Arabic manuscripts and similar documentary material preserved in the Arabic language.)
Arabic writing and Arab libraries; Imamuddin, S. M., London: Ta Ha, 1983 pp.80.
Formulario notarial hispano-arabe, por el faqui y notario Ibn al-`Attar (s.X)>; Ibn al-`Attar, Muhammad al-Umawi; Chalmeta (Editor), P.; Corriente (Editor), F., Madrid: Academia Matritense del Notariado; Instituto Hispano-Arabe de Cultura, 1983 pp.685+XXXVIII. ; Note: [Arabic, with Spanish introd. Arabic Kitab al-watha'iq wa 'l-sijillat].
La transmission du savoir en Islam (VIIe-XVIIIe siecles); Vajda, G.; Cottart (Editor), N., London: Variorum, 1983 pp.(330). ; Note: [Reprinted articles].
Oralitat und Schrift in Afrika; Jungraithmayr, H.: XXI. Deutscher Orientalistentag ... 1980 in Berlin: Vortrage. Zeitschrift der Deutschen Morgenlandischen Gesellschaft, Wiesbaden: Steiner, 1983 p.67-76.
Some remarks on the cataloguing of Arabic manuscripts; Gacek, A.: British Society for Middle Eastern Studies Bulletin, 10, 1983 p.173-179.
Das Buch in der Kultur des Islams: Buch- und Bibliothekswesen im Mittelalter; Endress, G., Band: Grundriss der Arabischen Philologie,, Wiesbaden: Reichert, 1982 p.271-274; 306-308.
Die handschriftliche Uberlieferung; Endress, G., Band: Grundriss der Arabischen Philologie,, Wiesbaden: Reichert, 1982 p.285-291; 311-312.
Material und aussere Gestalt der Handschriften; Endress, G., Band: Grundriss der Arabischen Philologie,, Wiesbaden: Reichert, 1982 p.274-278; 308-310.
Besonderheiten alter Koranhandschriften; Paret, R.: Studien zur Geschichte und Kultur des Vorderen Orients: Festschrift fur B.Spuler., Leiden: Brill, 1981 p.310-320.
Kryptographie bei Qalqasandi. (Kitab Subh al-a`sa fi sina`at al-insa'. Band IX Kairo 1334/1916 S.229ff. (4. Maqala, 2. Bab, 8. Fasl).); Wieber, R; [نام های مهم یادشده در متن] Qalqashandi, Shihab al-Din al-: XX. Deutscher Orientalistentag ... 1977 in Erlangen: Vortrage. Zeitschrift der Deutschen Morgenlandischen Gesellschaft, Wiesbaden: Steiner, 1980
Les ecritures coraniques anciennes: bilan et perspectives; Deroche, F.: Revue des Etudes Islamiques, 48, 1980 p.207-224.
Manuscript research in the Yemen (Arab Republic); Reinhart, A. K.: Middle East Studies Association Bulletin, 14 ii, 1980 p.22-30.
O znachenii terminov "bastine" i "nam-i diger" v perepiskikh knigakh XV i XVI vekov; Stoyanovski, A.: Prilozi za Orientalnu Filologiju i istoriju jugoslavenskih naroda pod turskom vladavinom, 30, 1980 p.421-530.
Los libros de los moriscos valencianos; Labarta, A.: Awraq, 2, 1979 p.72-80.
Publication Year: 1979
Nouveaux documents sur scribes et copistes; Sadan, J.: Revue des Etudes Islamiques, 45, 1977 p.41-87.
Die Bucherliebe bei den alten Arabern; Grebe, W.: Aus dem Antiquariat, 1981, p.285-290.
Subject : History of the Islamic book Manuscripts
Rukopisnaya istoricheskaya kniga i ee chitateli v stranakh srednevekovogo musul'manskogo Vostoka. (Summary: Historical manuscripts and their readers in medieval Muslim East.); Sultanov, T. I.: Narodui Asii i Afriki, 1984 ii, p.71-80.
La Bible et le Coran
کتاب مقدس و قرآن
از موسی تا مسیح و محمد
سیدمحمدحسین مرعشی
La Bible et le Coran: de Moise a Jesus et Mahomet; les plus Grands Texts; Le Nouvel Observateur / CNRS, Paris, 2010
کتاب مقدس و قرآن : از موسی (ع) تا مسیح(ع) و محمد(ص)؛ والاترین متنها؛ انتشارات نوول اوبسرواتور / CNRS ، پاریس، 2010.
انتشار این سه کتاب، در یک مجلد، در کنار یکدیگر، برای نخستین بار، یادآور اهمیت گفتگوی ادیان، بیش از هر زمان دیگر است. اکنون نیاز به گفتگویی حقیقی و بدون پیشداوری میان این سه دین بزرگ که در عین جدایی، روابط بسیار پیچیدهای با یکدیگر دارند احساس می شود. شناخت واقعی به تقریب ادیان، به دور از جنجالهای سیاسی، سبب دوری از خشونت میان پیروان آنها خواهد شد.
کتابهای مقدس، پرتیراژترین، پرترجمهترین و پرخوانندهترین کتابهای انتشاریافته در جهاناند. انجیل و تورات به حدود 2500 زبان ترجمه شده است. (ص 15) و به گفته انجمنهای تبلیغی مسیحی، سالانه حدود 40 میلیون جلد از این کتاب انتشار مییابد. در فرانسه سالانه سیصدهزار جلد کتاب مقدس انتشار مییابد (ص15) انتشار قرآن نیز، به ویژه در دهههای اخیر، تنها در دو کشور ایران و عربستان به بیش از 10 میلیون نسخه در سال رسیده است.
ژان دانیل / Jean Daniel، سرپرست کتابهایی که در گزیده دانش انتشار مییابد – کتاب حاضر را که منتخبی از تورات، انجیل و قرآن است با مقدمههایی کوتاه برای هر یک به ترتیب در کنار یکدیگر آورده است. ترجمه آنها نیز، با توجه به مقدمه، از دقیقترین و ویراستهترین ترجمههای قرآن به زبان فرانسه است.
کتاب دارای یک پیشگفتار و سه مقدمه برای هر یک از سه فصل تورات، انجیل و قرآن است. ما در اینجا بیشتر از آنکه به نظرات گردآورنده ارجاع دهیم آنها را ترجمه کرده ایم.
عهد قدیم (تورات): (350 ص)
سفر پیدایش: صفحه 21 تا 122، سفر خروج: 123 تا 207، اشعیا (از سفر دوم تواریخ ایام): 208 تا 236، هوشع (از سفر اعداد): 237 تا 252، مزامیر: 253 تا 357، غزل غزلها(ی سلیمان): 357 تا 370.
عهد جدید (انجیل): (240 ص)
انجیل یوحنا: صفحه 337 تا 434، اعمال رسولان: 435 تا 508، رساله پُولس به رومیان: 509 تا 542، رساله اول پولس به قَرنتیان: 543 تا 576، مکاشفه (یوحنای رسول): 577 تا 610
قرآن: (160 ص)
فاتحه (1)، بقره (2) ، آل عمران (3)، مائده (5)، توبه (9)، یوسف (12)، ابراهیم (14)، مریم (19)، حج (22)، نور (24)، روم (30)، احزاب (33)، یس (36)، غافر (40)، فصلت، فتح (48)، نجم (53)، رحمن (55)، واقعه (56)، ممتحنه (60)، صف (61)، جمعه (62)، قیامت (75)، انفطار (82)، اعلی (87)، فجر (89)، بلد (90)، علق (96)، اخلاص (112).
عهد قدیم (تورات)
در مقدمة فصل «کتاب عبرانی» (تورات)، نویسنده، به طور ضمنی، مدعی می شود که نیازی به معرفی کتاب مقدس و فراگیر تورات نیست: «چه کسی تاکنون داستان آدم و حوا، هابیل و قابیل، ابراهیم و اسحاق، طوفان نوح و مهاجرت بنیاسرائیل، سلیمان و داود را نشنیده است؟» به عقیده نویسنده، دلیل فراگیر شدن محتوای کتاب مقدس، چیزی فراتر از جنبه مذهبی آن است. وجود خدایی شخصی و متعال که میآفریند، سخن میگوید و عمل میکند، از بشر چهرهای تحویلناپذیر ارائه میدهد که از آن دوران تاکنون همه جنبههای زندگی او را در برمیگیرد: جنگ و صلح، عقل و احساس، قانون و عشق، عدالت و همدردی. تمام تضادها و سایه روشنهای روح فردی و جمعی انسان را به وضوح مینمایاند. در ادامه، بیان می دارد که: «... اما باید در نظر داشت که این کتاب، در واقع یک کتاب نیست، مجموعهای از کتابها و نوشتههایی است که در سدههای نخست ظهور دین یهود نگاشته و سپس گزیده شده است.
این مجموعه را میتوان به سه فصل تقسیم کرد. 1. توراه (قانون یا اسفار پنجگانه) 2. پیامبران (Neviim) 3. مکاتیب یا کاتبان ( Ketouvim).
بر اساس روایات قدیم، گردآوری تورات از جنبشهای بنیاسرائیل آغاز میشود و پیش از انتهای دوران ایران (330 – 400 پیش از میلاد) به پایان می رسد. گردآوری پیامبران، حدود 200 پیش از میلاد و کاتبان، پایان سده نخست میلادی به انجام میرسد. چگونگی تدوین این کتاب بسیار پیچیده و پر ابهام است. عوامل بسیاری بر فراهم آمدن آن تاثیر داشتهاند. ایمان عملی قوم و مداخلات صاحبان قدرت در طی اعصار، از این عوامل اند. گروههای کاتبان کتاب مقدس نیز کاملاً مشخص نیستند. هر گروه داستانی خاص خود دارد. از آن میان، دو مرکز عمده را می توان نام برد. کاتبان معابد و کاتبان کاخها. هر یک از این دو نهاد، برای امور خود کاتبانی خاص داشتهاند که به امور دیوانی شان مشغول بوده اند. اما کاتبان کتابخانهها و ... محافل خصوصی را نیز نباید از نظر دور داشت ( به ویژه در کتابت مکاتیبی مانند: ایوب و ...)
تورات از پنج بخش تشکیل شده است. از اینرو به مجموع آنها اسفار پنجگانه گفته میشوند. (کلمه «توراه» به طور سنتی و به اشتباه، قانون ترجمه شده است. حال آن که، حالت اسمی کلمه، در زبان عبری، به معنای «راهنما و رهنمود» است). اسفار پنجگانه به بیان داستان آفرینش جهان، تاریخ اولیای یهود، ماجرای سفر موسی(ع) ، داستانهای گوناگون خروج از مصر تا دروازههای سرزمین موعود و متنهای شریعت می پردازد. سفر تکوین – نخستین کتاب از این مجموعه، در آغاز از مبدأ و آفرینش جهان میگوید و با نقل حکایاتی از ابراهیم، اسحاق و یعقوب، ورود به مصر، حکایتی از نخستین بخش تاریخ قوم یهود است.
خروج، دومین کتاب، شرح حال موسی است: چگونگی بیرون بردن قوم از اسارت مصریان، هدایت آنها تا دامنههای کوه طور، مکان دریافت نخستین قانون الهی و پس از آن آغاز سرگردانی در صحرا. سفر لاویان، مجموعه از متون فقهی مربوط به مناسک عبادی.
سفر اعداد، ادامه سرگردانی قوم در صحرا را شرح میدهد. سفر تثنیه نیز به معنای دوّمین قانون، قواعد فقهی است. موسی در دامنه کوه نبو، در نزدیکی سرزمین موعود، قوانین خود را به قومش عرضه کرد. اما خود بدان سرزمین وارد نشد.
پیامبران از دو بخش تشکیل شده است. بخش نخست تاریخی است و درباره ورود به سرزمین موعود تا سقوط اورشلیم در 597 پیش از میلاد و تبعید یهودیان است. بخش دوّم، مکتوبات پراکنده پیامبران را شامل میشود که در این دوره و اندکی پس از آن، برای قوم موعظه شده است.
تاریخنگاری با یوشع، جانشین موسی(ع) و تسخیر سرزمین موعود به یاری قوم یهود آغاز میشود. سفر داوران زندگی قوم یهود را در دورانی که به شیوه قبیلگی و با هدایت داوران زندگی میکردند توصیف میکند.
پس از آن، کتاب سموئیل اول و دوّم، روند تحول حکومت در بنی اسرائیل و داستانهای به پادشاهی رسیدن داود است. کتاب پادشاهان اول و دوّم نیز دربارة تاریخ دودمانهای شاهی است: تاریخ ممکلت شمال، اسرائیل و مملکت جنوب، یهودا تا تسخیر اورشلیم توسط ارتش بابل، پایان پادشاهی بنیاسرائیل و تبعید به بابل.
به طور کلی، در پیامبران، به دو گروه اشاره می شود: یکی پیامبرانی که پیشین خوانده میشوند: اشعیا، ارمیا، حزقیال که کتاب آنها حجم بسیاری دارد و دوازده پیامبر که متن کمتری دارند: هوشع، یوئیل، عاموس، عوبدیا، یونس، میکاه، ناحوم، حبقوق، صَفینا، حجَّی، زکریا و ملاکی.
در این مجموعه، کتاب یونس گونه دیگری است: برخلاف کتابهای دیگر که از ویژگیهای تاریخی و نبوی برخوردار است، این کتاب ساختاری ادبی دارد و با کلام دیگر پیامبران بنی اسراییل همخوانی چندانی ندارد.
بخش مکاتیب و کاتبان، مجموعهای متفاوت از دوازده اثر متفاوت است که میتوان آن را گزیدة ادبی یهودی خواند. این بخش شامل شعرها یا سرودهای آیینی، غزلهای عاشقانه، داستانهای کوتاه، ضربالمثلها، کلمات قصار، متنهای تاریخی و الهامات است.
مکان سرایش این متنها از فلسطین تا بابل و زمان آنها صدها سال با هم فاصله دارند. برای نمونه، کتاب دانیال، از سده دوّم پیش از میلاد، یعنی دوران هلنی است.
این مجموعه متن با مزامیر که سرودهای آیینی است آغاز می شود.
در کتاب ایوب، داستانی درباره مسأله شر و رنج است. کتاب امثال نیز چنانکه از نامش پیداست ضربالمثلهای پراکنده و سخنان حکیمانه است. کتاب روت درباره ازدواج شخصی غیریهودی و موآبی است و کتاب غزل غزلها نغمهای عاشقانه است. کتاب جامعه، اندیشهای فلسفی دربارة بیهودگی اشیاست. کتاب مراثی مجموعه شعری درباره رنجهای تبعید است. کتاب استر داستانی درباره چگونگی نجات جامعه در تبعید یهودی در عهد خشایارشا و عید پوریم که گرامیداشت نجات از این بلاست.
کتاب دانیال نیز درباره مکاشفات است.
متون برگزیده عهد قدیم در این کتاب عبارتند از : سفر پیدایش، سفر خروج، اشعیا (از سفر دوم تواریخ ایام)، هوشع (از سفر اعداد)، مزامیر، غزل غزلها(ی سلیمان).
عهد جدید (انجیل)
آنچه عهد جدید خوانده میشود مجموعه متونی است که اطاعت از دستورات آن برای کلیسایی مسیحی واجب است. عهد جدید مانند عهد قدیم از مجموعه کتابهای مختلف (27 کتاب) تشکیل شده است البته نه به حجم عهد قدیم. انجیل از کلمه یونانی Evangelion به معنای «بشارت» گرفته شده و در وهله نخست، دربارة زندگی، مواعظ، مصایب و رستاخیز مسیح است. در سدههای دوم و سوم میلادی، مجموعهای از اناجیل اربعه، مورد توافق همه کلیساها قرار گرفت.
نویسندگان انجیلها: مرقس، لوقا، متی، یوحنا، در تواریخ دینی بدین نامها خوانده میشود، اما مسلم نیست این نام واقعی آنها باشد. مرقس کتاب خود را 70 سال پس از میلاد نوشت. هنگام ویرانی معبد اورشلیم به دست رومیان. متی در سالهای 70 تا 110. لوقا نیز کتاب خود را پس از 70 میلادی نگاشت و یوحنا در سالهای 90 تا 100 میلادی.
مرقس و لوقا یهودی نبودند و پس از مرگ عیسی به دین او گرویدند.
کلیساهای مسیحی عهد جدید را کاملکننده عهد قدیم میدانند و این دو کتاب را در ادامه یکدیگر میدانند. متنهای برگزیده این کتاب از عهد جدید، ترجمه مایستر دوساسی/ (1684 – 1613) است. این ترجمه که عامهپسندترین ترجمه فرانسه از انجیل است، ابتدا از لاتین برگردانده شده و متن حاضر، گزیده ای از ویراست سال 1749 آن است که از زبان یونانی عهد جدید ترجمه شده و بسیار معتبر است.
متون برگزیده عهد جدید در اثر حاضر عبارتند از: 1. انجیل یوحنا 2. اعمال رسولان 3. رساله پُولس به رومیان 4. رساله اول پولس به قَرنتیان 5. مکاشفه (یوحنای رسول).
قرآن
برخلاف عهد قدیم و جدید، کتاب مقدس مسلمانان مجموعه کتاب نیست یک متن به هم پیوسته است که الکتاب خوانده میشود.
پیامبر اسلام سال 570م در مکه متولد شد و 632 در مدینه درگذشت. او از قبیله بانفوذ قریش بود. نخستین و نیرومندترین مخالفانش نیز از این قبیله بودند. مکه مرکز حجاز و مکانی زیارتی بود. کعبه (به معنای مکعب) در این شهر قرار داشت. و شهرت آن بیشتر به دلیل سنگ سیاه و مقدس آن بود. جوانی پیامبر به تجارت گوشهنشینی در غار حرا گذاشت. در آنجا نخستین پیام را دریافت کرد. (سوره علق/ 96). محور پیام او دعوت به خدای یکتا بود. پس از افزایش دشمنی مخالفان، محمد به مدینه رفت و برای مردمی که در مدینه به حمایت او برآمدند قوانینی آورد که راه تازهای در زندگی بود. نخستین روز ورود او به مدینه به عنوان آغاز تاریخ مسلمانان پذیرفته شد. 16 ژوئیه 622 میلادی. پیامبر پس از فتح مکه در سال 630، پیشاپیش مردان خود، کعبه را از بتها پاک کرد، اما سنگ سیاه را نگه داشت. او دو سال پس از فتح مکه، در 8 ژوئن 632 برابر با سال یازدهم هجرت، در مدینه درگذشت.
قرآن مجموعه موعظههای او در مکه و مدینه است. پیامبر مواعظ خود را نمینوشت اما آنگونه که در احادیث آمده، زید بن ثابت آنها را ثبت میکرد. پیامبر آیات را میخواند و زید و دوستانش آنها را از بر میکردند. در این آیات، به طور ضمنی به تورات و انجیل ارجاع داده می شد. او ابراهیم را آغازگر رسالت خود و موسی(ع) و عیسی (ع) را ادامه دهنده آن میدانست. به عقیده پیروان محمد (ص)، اسلام برای تمام بشریت نازل شده است.
علاوه بر قرآن، حدیث نیز از منابع اسلامی شمرده میشود. حدیث از تقدس قرآن برخوردار نیست و منظور از آن، بیان کردار و گفتار پیامبر و اصحاب اوست که در سده های سوم و چهارم گردآوری شده است. به علت تعداد بسیار احادیث و اختلاف نظر بسیار درباره صحت و سقم آن، علم مستقلی به نام علم حدیث پدید آمد.
در قرن های آغازین، اهل سنت بر جهان اسلام تسلط داشتند، آنها با تعبیر «قدیم، ازلی و غیرقابل تقلید بودن» برای صورت عربی قرآن، امتیازی مطلق قائل بودند و ترجمه آن را روا نمیدانستند. از سده چهارم هجری، موضوع اجتهاد و تفسیر که برخی مذاهب بدان اعتقاد داشتند مطرح گردید: تصوف و تشیع نسبت به اسلام، برخلاف سنتگرایان، رویکردی بسیار آزاد، عرفانی، نمادی و حتی انتقادی داشت. امروزه، مدافعان اسلام روشنگر، به بازخوانی عمیق قران در زمینههای زبان شناختی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی پرداختهاند. بنابراین اشتباه است اگر غنای تفسیری متون دینی در مذاهب اسلامی را با تقلیل لغوی و بنیادگرایانه کنونی، همانند بدانیم، اسلامی که اغلب یا ناشناخته مانده یا بد فهمیده شده است.
این کوششها پیوندی میان مواعظ صدر اسلام و نوگرایی کنونی است. اکنون لازم است ارتباط میان سرچشمههای یهودی – مسیحی و رسالت اسلام نمایان تر شود. ارتباط میان وحی نخستین و گسترش شریعت و فقهی که از حوزههای حقوقی خود فراتر رفتهاند روشن شود. امروزه، شایسته است، شخصیت انسانی و تاریخی پیامبر عربی را از نو شناخت. این یک ضرورت است اما لازمتر از آن، بررسی قرآن، به منظور یافتن مقصود آن و خاطر نشان ساختن حوادث پس از آن و نتیجه روحانی آن است.
سورههای انتخاب شده در این کتاب، از ترجمه قرآن آلبر کازیمیرسکی/ Albert Kasimirski (1840) گرفته شده است. کازیمیرسکی که آلبن بیربنشتاین/ AlbinBirbenstein (1887-1808) خوانده میشود، خاورشناس یهودی مجاری بود که به عنوان مترجم هیأتهای تبشیری فرانسوی، سال ها در کشورهای خاور نزدیک و ایران اقامت داشت. از او یک فرهنگ لغت عربی (و یک فرهنگ دو زبانه فرانسه فارسی) و ترجمه عربی به فرانسه قرآن به جای مانده که نخستین ترجمه با رویکرد علمی از قرآن به زبان فرانسه محسوب می شود.
در این مهم، سعی ما بر این بود تا متن این کتاب، جدای از اختلافات تفسیری، برای وانندگان غربی، به صورتی قابل فهم ارائه شود. آنچه کوشش ناشر بر ارائه هر چه بهتر آن است.
سوره های قرآن، مجموعه وحی های گرد آوری شده اند. نام آنها گاه از محتوایشان اخذ شده (یوسف، رحمن، قیامه، توحید)، گاه ارتباطی با محتوایشان ندارند (دخان) و یا ارتباط اندکی دارند (زلزله). گاهی نیز از یکی از آیه ها گرفته شده (بقره، آیه 63 و ادامه) و گاه نیز از کلمه ای از کلمات سوره (فتح) یا از حروف آغازین سوره (الم، یس).
سوره ها به دو دسته عمده تقسیم می شوند: سوره های مکی 64 در صد و سوره های مدنی 36 در صد. برخی سوره ها نیز ترکیبی اند مانند سوره احزاب که در سه مرحله نازل شده است:
هنگام جنگ خندق، حمله به قبیله بنی قریظه و ازدواج پیامبر با زینب.
سوره هایی نیز از اهمیت خاصی برخوردارند: سوره فاتحه که خلاصه دین اسلام به شمار می رود. سوره یس که به عقیده برخی، قلب قرآن خوانده می شود. سوره توحید که بیانگر اعتقاد بنیادین یگانه پرستی اسلام است. در اینجا، گرد آورنده از 114 سوره قرآن 29 سوره را انتخاب کرده که به عقیده او، در فهم اسلام از اهمیت بیشتری برخوردار است:
فاتحه (1)، بقره (2)، آل عمران (3)، مائده (5)، توبه (9)، یوسف (12)، ابراهیم (14)،مریم (19)، حج (22)، نور (24)، روم (30)، احزاب (33)، یس (36)، غافر (40)، فصلت(41)، فتح (48)، نجم (53)، رحمن (55)، واقعه (56)، ممتحنه (60)، صف (61)، جمعه (62)، قیامت (75)، انفطار (82)، اعلی (87)، فجر (89)، بلد (90)، علق (96)، اخلاص (112).
