نویسنده (های) وبلاگ سیدمحمدحسین مرعشی Seyed Mohammad Hossein Marashi
آرشیو وبلاگ
      نسخه شناسی و معرفی کتاب codicology and book reviews ()
تصویرهای خواجه نصیرالدین طوسی نویسنده: سیدمحمدحسین مرعشی Seyed Mohammad Hossein Marashi - دوشنبه ٢٥ بهمن ۱۳۸٩

  

فرانسیس ریشار/ Francis Richard

 

ترجمه: سید محمد حسین مرعشی

  

نصیرالدین طوسی در میان دانشمندان اسلامی از جایگاه خاصی برخوردار است. 
از آن رو، تصاویری چند از او تا به امروز باقی مانده است. این امر به صورت‌های مختلف قابل توجیه است: خواجه جایگاه پراهمیتی در دربار ایلخانی داشت و بی تردید ، به گونه ای الگوی دانشمندان اخترشناس بود. از او در وقایع نامه های دوره ایلخانی نیز نام برده شده است. نقش تصویر او در زمان حیاتش می تواند نشاندهنده جایگاه بالاتری از او باشد.

 1.موزه ملک، تهران، نسخه شماره (5) 2238

 این تصویر از نصیرالدین طوسی، بر روی بومی زراندود در ترنجی با حاشیه ای از گل برگ های نیلوفر  که احتمالا در آغاز قرن 15 میلادی، نقش شده است
یادآور هنر جلایری یا اینجو است.  

 دو کتیبه مذهب بالا و پایین تصویر نوشته‌هایی به خط کوفی بر روی زمینه ای زراندود با نقش های اسلیمی عصر جلایری یا تیموری را نشان می‌دهد.

 می توان گفت که تزیین این صفحه از برگ آغازین در دو مرحله انجام شده است. احتمالا تصویر در سده پانزدهم م بر روی صفحه ای با ترنج تزیینی نقش شده باشد.

 به هر تقدیر، وجود این تصویر از نصیرالدین طوسی، نشاندهنده اعتبار علمی والایی است که این دانشمند، پس از مرگش نیز از آن برخوردار بود.

1.دانشگاه استانبول، نسخه شماره F 1418 ، برگ یکم، صفحه پشت.

 [نصیرالدین طوسی و همکارانش در رصدخانه مراغه به کار مشغولند] جنگ علمی اسکندر سلطان، شیراز، 1410م.  

 نقاش این تصویر شناخته نشده است. شاید هنرمندی باشد از بغداد بدانجا آمده. نصیرالدین طوسی را می توان به خوبی در میان پنج منجم دیگر که زیر گنبد رصدخانه مراغه گرد آمده‌اند، به جای آورد. این تصویر در آغاز جنگی از متون هیئت آمده که بی تردید در حدود سال 1410، در شیراز، برای اسکندر سلطان نگاشته شده است. اسکندر سلطان نوه تیمور، پس از تلاش در پی فراهم آوردن سرزمینی مستقل در حوالی شیراز و پس از آن اصفهان، در سال 1415 م درگذشت. او حاکمی بسیار پرشور، حامی فوق العاده بزرگ،  مشهور به هنروری و بانی طالع بینی ویژه خود. Wellcome Library, Londres, MS Pers. 474)). او جمشید کاشانی را در زمینه هیئت به کار گماشت و فرمان استنساخ متون بسیاری را صادر کرد. می توان او را پیشگام الغ بیگ که افکار خود برای احداث رصدخانه  نه در اصفهان بلکه در سمرقند تحقق بخشید، خواند.

 1.کتابخانه ملی فرانسه، پاریس، مخزن‌الحاقی فارسی (suppl. Persan)، نسخه شماره 1113 

هلاکوخان در کنار برخی شخصیت‌های مغولی در 15 ژانویه 1257م، خواجه نصیرالدین طوسی و نیز موفق‌الدوله همدانی و رئیس‌الدوله همدانی پزشک را در چادر خود به حضور پذیرفت.  

نصیرالدین طوسی (در تصویر4) یکی از حاضرانی است که دستاری بر سر دارد. دیگری نیز یکی از پزشکان است.  

این تصویر زینت بخش نسخه ای از بخش مغولان ایران (ایلخانان)  کتاب جامع‌التواریخ رشیدالدین فضل‌الله، وزیر ایلخانان و مورخ، است.

 نسخه مخزن‌الحاقی فارسی (suppl. Persan)، نسخه شماره 1113 کتابخانة ملّی فرانسه در پاریس نسخه‌ای بسیار استثنایی است. این نسخه از کتابخانه شاهزاده محمود میرزا (د. 3-1852) بدست آمده است.

 این نسخه، ظاهراً پس از یکی از قدیمی‌ترین نسخه‌های کتاب رشیدالدین استنساخ شده است و در سال های  1310- 1307، در تبریز در دربار غازان‌خان و سپس
در دربار اولجایتو انجام پذیرفته است. ساخت این نسخه، به درخواست شاهرخ، احتمالاً در هرات و برای کتابخانه خود - تصویر 3­ - انجام پذیرفته است. این نسخه با دو قلم نگاشته شده که یکی از آنها خط حافظ ابرو تاریخنگار ایرانی است. می‌دانیم که شاهرخ شیفته تاریخ بود و کتاب‌های تاریخ گرد می آورد و نیز به تاریخ‌نگاران (مانند حافظ ابرو) سفارش تألیف می‌داد.

 نقاشی‌های بسیار این نسخه که تاریخ آن در سال 1430-1420 است (متأسفانه این تاریخ پاک شده) به دست چندین هنرور انجام گرفته است. یکی از این هنروران سیف الدین نقاش واحدی اصفهانی است که به دلیل کار در نگارخانه شاهزاده پرآوازه کتاب دوست، بایسنقر، پسر شاهرخ حاکم هرات درگذشته 1434، برای خود شهرتی داشته است.

 مجلسِ برگ 183 ویژگی اصیل دیگری نیز دارد: بر روی چادر ایلخان بیتی از اشعار حافظ مشهور شیراز، خوش‌نویس شده است. تیموریان در نثر و فهم آثار این شاعر بسیار کوشیدند.

 1.کاخ گلستان، تهران، نسخه ش 2254، ص. 354

 این رونوشت از جامع التواریخ رشیدالدین (1247 – 1313م)، نزدیک به سه قرن پس از نگارش این اثر تاریخی بسیار مهم که هر فرمانروایی آرزوی داشتن آن را در کتابخانه اش داشت، مصور شده است.

 گورکانیان (مغول های هند) به واسطه برخی اجداد تیموریشان، خود را به مغول های مغولستان (Moghols) منسوب می داشتند و با بزرگداشت «نیاکان» ایلخانی شان، سلسله خود را می ستودند.

 باری، این نسخه فراهم آمد و در کارگاه سلطنتی اکبر، در هند، به طرز با شکوهی با غنای فراوان مصور شد. این رونوشت امروزه (به استثنای چند برگی که در نقاط مختلف جهان پراکنده شده) در کتابخانه گلستان تهران نگهداری می‌شود. کار نسخه یادشده، در ماه رمضان 1004 ق (25 مارس 1596)، در کارگاه سلطنتی پایان یافت. این کتاب دارای بیش از صد نقاشی است که حاصل هنرمندان طراز اول، مانند مسکین، لال و بساون می‌باشد. این اثر یکی از نسخ نفیس این دوران است که مصورسازی آن، با دقتی بی نهایت انجام گرفته و هیچ یک از جزییات
به اتفاق و تصادف واگذار نشده است.

 هنرمند تصویرگر، در صفحه ای که نقش رصدخانه مراغه (در آذربایجان، در سال 1259م  به دستور هلاکوی ایلخانی ساخته شد) تصویر شده، گروهی از منجمان را همراه با ابزاری که او در هندوستان پایان سده شانزدهم می شناخته ،  نشان داده است. رصدخانه مراغه که بسیار مجهز بوده، به سرپرستی نصرالدین طوسی که  در این تصویر، در وسط مجلس نشان داده شده، اداره می شده است. در این تصویر دانشمندان نتیجه رصدشان را با مشاهدات پیشین خود که در جداول زیر دستشان درج شده، تطبیق می دهند.

 متنی که در بالای نقاشی آمده اسامی چهار دانشمند منجم رصدخانه ایلخانی را ذکر می کند: مویدالدین عرضی، فخرالدین مراغی، فخرالدین اخلاطی و نجم الدین دبیران قزوینی.  

آنها نتایج مشاهداتشان را که در جدول هایی تهیه شده بود و تا سال 1430 م. به  عنوان مرجع، مورد استفاده قرار می گرفت ، به آباقا ، پسر هلاکو تقدیم کردند. تاسیس رصدخانه از والاترین اقدامات علم پروری در جهان ایرانی به شمار می آمده است: علاقه به نجوم و کنجکاوی برای آگاهی از آینده به کمک طالع بینی، به شکل تنگاتنگی در هم تنیده اند.  

 برای اطلاعات بیشتر، رجوع کنید به مقاله  

 ا. س. ملکیان- شیروانی با عنوان «خواجه نصیر و گذشته ایران» در کتاب نصیرالدین طوسی فیلسوف و  دانشمند سده سیزدهم/ Nasir al-Din Tusi, philosophe et savant du XIIIem siècle.

 تصویر 1 – موزه ملک، تهران، شماره (5) 2238  (عکس از غضبان پور)

 تصویر 2 – دانشگاه استانبول، نسخه شماره F 1418 ، برگ یکم، صفحه پشت.

 (با تشکر از F. Beaupertuis – Bressand برای کلیشه تصویری از کتاب خود، با عنوان الغ بیگ (Ulugh Beg)، شاهزاده اخترشناس، پاریس، 1994 )

 تصویر 3 - کتابخانه ملی فرانسه، پاریس، (suppl. Persan, Ms. 1113)

(کلیشه تصویر از کتابخانه ملی فرانسه)

 تصویر4 - کاخ گلستان، تهران، نسخه ش 2254، ص. 354 (عکس از غضبان پور)

  نظرات ()
کتابها و مقالات شرق شناسان درباره خواجه نصیرالدین طوسی تا سال 2000 نویسنده: سیدمحمدحسین مرعشی Seyed Mohammad Hossein Marashi - چهارشنبه ۱٧ آذر ۱۳۸٩

در اینجا بیش از پنجاه مقاله و کتاب، به زبانهای انگلیسی، آلمانی و فرانسه و... درباره خواجه نصیرالدین طوسی که تا سال  ٢٠٠٠ میلادی نگاشته شده، آمده است. ا 

 

 

 

Cooper, John;, Nasr Seyyed Hossein; Leaman, O. ‘From al-Tusi to the School of Isfahan’. History of Islamic philosophy. Routledge History of World Philosophies : London: Routledge , 1996 p.585-596.

 

Dabashi, Hamid; Hossein, Seyyed; Leaman, O. : ‘Khwajah Nasir al-Din al-Tusi: the philosopher/vizier and the intellectual climate of his times’ History of Islamic philosophy. Routledge History of World Philosophies : London: Routledge , 1996 p.527-584.

 

Dabashi, Hamid; Daftary, Farhad. ‘The philosopher/vizier: Khwaja Nasir al-Din al-Tusi and the Isma`ilis’Mediaeval Isma`ili history and thought. : Cambridge: Cambridge University Press, 1996 p.231-245.

Street, T. ‘Tusi on Avicenna's logical connectives ' History and Philosophy of Logic : 16 ii, 1995 p.257-268.

 

Yussupova, G. .Zwei mittelalterliche arabische Ausgaben der "Sphaerica" des Menelaos von Alexandria

Historia Mathematica : 22 i, 1995 p.64-66.

 

Tusi, Nasir al-Din; Qara'i (Translator), `Ali Quli. Awsaf al-ashraf (The attributes of the noble): a treatise on spiritual wayfaring. Al-Tawhid : 11 iii-iv, 1994 p.185-213.

 

Tusi, Nasir al-Din; Qara'i (Translator), `Ali Quli. Awsaf al-ashraf (The attributes of the noble): a treatise on spiritual wayfaring. Al-Tawhid : 11 i-ii, 1994 p.127-149.

 

Ragep, F. Nasir al-Din al-Tusi's Memoir on astronomy (al-Tadhkira fi `ilm al-hay'a). Volume 1: Introduction, edition, and translation. Volume II: Commentary and apparatus Sources in the History of Mathematics and Physical Sciences : New York: Springer-Verlag , 1993 pp.2 vols;656.

 

Saliba, G.; Kennedy, E. S..’The spherical case of the Tusi couple. (Resume: Le cas spherique du `couple d'al-Tus]’. Arabic Sciences and Philosophy : 1, 1991 p.164;166;285-291.

 

Ga`fariyan, Rasul. Die vorgebliche Rolle von Hwaga Nasir ad-Din at-Tusi bei dem Fall von Bagdad

Spektrum Iran : 3 iv, 1990 p.30-53.

 

Ballay, U..The astronomical manuscripts of Nasir al-Din Tusi. Arabica : 37, 1990 p.389-392.

 

Schubert, G..The textual history of the correspondence between Sadr ad-din-i Kunawi and Nasir ad-din-i Tusi

Manuscripts of the Middle East : 3, 1988 p.73-78.

 

Schubert, G..The textual history of the correspondence between Sadr ad-din-i Kunawi and Nasir ad-din-i Tusi

Manuscripts of the Middle East : 3, 1988 p.73-78.

 

Hamadani-Zadeh, Javad; Swarup. Nasir ad-Din on determination of the declination function : History of Oriental astronomy: proceedings of an International Astronomical Union Colloquium no.91, New Delhi .. 1985. : Cambridge: Cambridge University Press, 1987 p.185-189.

 

Madelung, W . .’Nasir ad-Din Tusi's ethics between philosophy, Shi`ism, and Sufism’. Ethics in Islam. Ninth Giorgio Levi Della Vida Conference : Malibu: Undena , 1985 p.85-101.

 

Nasr, Seyyed Hossein. ‘Afdal al-Din Kashani and the philosophical world of Khwaja Nasir al-Din Tusi’. Islamic theology and philosophy: studies in honor of G.F.Hourani. : Albany (USA): State University of New York Press, 1984 p.249-264;323-326.

 

Howard, I. K. A. ‘The theology of the Imamate in the work of Nasir al-Din al-Tusi’. Alserat : London: Muhammadi Trust, [1983] p.118-125.

 

Daffa, A. A. al-; Stroyls, J. . Nasir al-Din al-Tusi's attempt to prove the parallel postulate of Euclid

Journal of Central Asia : 4 i, 1981 p.1-41.

Jaouiche, Khalil. 'Le traite de Nasir al-Din Tusi sur la theorie des paralleles'. Proceedings of the First International Symposium for the History of Arabic Science..1976. : Aleppo: Institute for the History of Arabic Science, 1978 p.62-66.

 

Chittick, W. C.. Mysticism versus philosophy in earlier Islamic history: the al-Tus-i, al-Quanwi correspondence: Religious studies : 17 (1981) p.87-104.

 

Mazur, Br; Rosinska, Gr. . ‘Nasir ad-Din at-Tusi in Cracow’. Actas V. Cong. int. filos. med. : II, 1979 p.985-989.

 

Hardy, P. . 'Unity and variety in Indo-Islamic and Perso-Islamic civilization: some ethical and political ideas of Diya' al-Din Barani of Delhi, of al-Ghazali and of Nasir al-Din Tusi compared'.

Iran : 16 (1978) p.127-135

 

Badie, B. . 'La philosophie politique de l'hellenisme musulman; l'oeuvre de Nasered-Din Tusi'.

Source : Revue francaise de science politique : 27 (1977) p.290-304

 

Kunitzsch, P. . 'Arabische Ruckgrife auf griechische Quellen in der Spatzeit (Nasir ad-Din at-Tusi; Qadizade ar-Rumi)' Akten '(Gottingen 1974). 1976 p.236-243

 

Madelung, W. . 'As-Sahrastanis Streitschrift gegen Avicenna und ihre Widerlegung durch Nasir ad-Din at-Tusi'.

Akten VII. Kong. Arabistik : (Gottingen 1974). 1976 p.250-259

 

Khayretdinova, N. G. . 'K istorii `Knigi o figure sekuschikh' Nasir ad-Dina at-Tusi'.

Voprosy istorii estestvennykh I tekh. : 54 (1976) p.42-43

 

Danechpajouh, M. T. . 'La logique chez Khwadja Nasir-e Tusi'.

Maqalat va barrasiha : I (1976) p.74-75

 

Morewedge, Parviz . 'The analysis of `substance' in Tusi's Logic and in the Ibn Sinian tradition'.

Essays on Islamic philosophy and science : Edited by G. F. Hourani. State Univ. New York Press, Albany. 1975 p.158-188

 

Rosinska, Gr. . 'Nasir al-Din al-Tusi and Ibn al-Shatir in Cracow'?

Isis : 65 (1974) p.239-243.

 

Veselovsky, N. . 'Copernicus and Nasir al-Din al-Tusi'.

Journal for the History of Astronomy : 4 (1973) p.99-130.

 

Livingston, J. W. . 'Nasir al-Din al-Tusi's al-Tadhkirah: a category of Islamic astronomical literature'.

Centaurus : 17 (1972-3) p.260-275.

 

Scarcia Amoretti, B. . 'La Risalat-al-imama di Nasir al-Din Tusi'.

Revista degli studi orientali : 47 (1972) p.247-276.

 

Moayyad, Heshmat . 'Some remarks on the Nasirean ethics by Nasir al-Din Tusi'.

Journal of Near Eastern studies : 31 (1972) p.179-186.

 

Mikhalevich, G. P. . 'Soobshchenie Nasir ad-Dina Tusi o reznom izumrude Khorezmshakh Tekesha. (Account by Nasir al-Din of an engraved emerald owned by the Khwarezm Shah Tekesh.)'.

Srednyaya Aziya i Iran: sbornik statey : 1972 p.107-113.

 

Salik, Muhammad Tufail . 'Ethics of Nasir al-Din Tusi'.

Iqbal : 18 iii (1971) p.65-82.

 

Kren, C. . 'The rolling device of Nasir al-Din al-Tusi in the De sphera of Nicole Oresme'?

Isis : 62 (1971) p.490-498.

 

Hairi, Abdulhadi . 'Nasir al-Din Tusi. His alleged role in the fall of Baghdad'.

Ve Congres International d'Arabisants et d'Islamisants. Actes. : [1970?] p.255-266.

 

Hartner, W. . 'Nasir al-Din al-Tusi's lunar theory'.

Physis : 11 (1969) p.287-304.

 

Scarcia Amoretti, B. ‘Di alcune caratteristiche della teoria imamita di Nasir al-din Tusi (m. 1274)’. Atti 3. Cong. studi arabi e islamici, Ravello 1966 : publ.1967 p.615-619

 

Winter, J. J.; Arafat, W. . 'A statement on optical reflection and `refraction' attributed to Nasir ud-Din at-Tusi'. Isis : 42 (1951) p.138-142.

 

Worrell, W. H. . 'An interesting collection of Tusi's works, published at Hyderabad, 1939-40'. Scripta mathematica : 9 (1943) p.195-196.

 

Michel, H. . 'L'astrolabe lineaire d'al-Tusi'. Ciel et Terre : 59 (1943) p.101-107.

 

Minovi, M.; Minorsky, V. . 'Nasir al-Din Tusi on Finance'. Bulletin of the School of Oriental and African Studies : 10 (1940-42) p.755-789.

 

Thaer, C. . 'Die Euklid-Uber-lieferung durch At-Tusi'.

Quellen und Studien zur Geschichte der Mathematik Astronomie und Physik : Abt. B: Studien 3 (1936) p.116-121.

 

Sherwani, Harun Khan . 'Some precursors of Nizamu'l-'Mulk Tusi'.

Islamic culture : 8 (1934) p.15-38.

 

Ruska, J. . ‘Eilhard Wiedemann: Nasir al Din al Tusi. Nach einem vom Verfasser hinterlassenen Manuscript bearbeitet und herausgegeben von Julius Ruska. (Beitrage zur Geschichte der Naturwissenschaften, LXXVIII. Sitzungsberichte der Physikalisch-medizinischen Sozietat in Erlangen : 60 (1928) p.289-316.

 

Wiedemann, E. . 'Nasir al Din al Tusi'.

Sitzungsberichte der Physikalisch-medizinischen Sozietat in Erlangen : 60 (1928) p.289-316.

 

Wiedemann, E. . 'Zu der Redaktion von Euklids Elementen durch Nasir al Din al Tusi'.

Sitzungsberichte der Physikalisch-medizinischen Sozietat in Erlangen : 58-59 (1926-27) p.228-236.

 

Wiedemann, E. . 'Zum Leben von Nasir al Din al-Tusi'.

Sitzungsberichte der Physikalisch-medizinischen Sozietat in Erlangen : 58-59 (1926-27) p.363-379.

 

Stephenson, J. . 'The classification of the sciences according to Nasiruddin Tusi'.

Isis : 5 (1923) p.329-338.

 

Wiedemann, E. . 'Ueber optische Tauschungen nach Fahr al Din al Razi und Nasir al Din al Tusi'.

Sitzungsberichte der Physikalisch-medizinischen Sozietat in Erlangen : 45 (1913) p.154-167.

 

 

 

 

 

  نظرات ()
مقاله هایی درباره خواجه نصیرالدین طوسی در متون چابی فارسی تا سال 1377 نویسنده: سیدمحمدحسین مرعشی Seyed Mohammad Hossein Marashi - پنجشنبه ٢۱ آذر ۱۳۸٧

 

 

آدامس، چارلز: نقش شیخ طوسی در دگرگونی و گسترش علم نظری حقوق در شیعه. ترجمه محمد حسین ساکت. هزاره شیخ طوسی. تهران، 1349. 2: 22-28.

آقایانی چاوشی، جعفر: خواجه نصیرالدین طوسی و ابتکارات علمی او. آموزش و پرورش..42(1351):373-382.

آل یسین، محمد حسین: روش طوسی در تفسیر قرآن. هزاره شیخ طوسی. تهران، 1349. 1: 297-312

ابراهیمی دینانی، غلامحسین: سه مسأله فلسفی از خواجه نصیر تا ملاصدرا. معارف.3(1365): 55-70.

ابن یوسف حدائق: [خواجه نصیرالدین طوسی]. معارف اسلامی. ش6 (1347): 120-126.

استادی، رضا: (تذکرات درباره رساله خواجه نصیرالدین طوسی مربوط به فضیلت حضرت رضا) الهیات مشهد. ش19(تابستان 1355): 260-264.

اقبالی، معظمه: نگاهی به زندگی، شخصیت و آثار خواجه نصیرالدین طوسی. میراث جاویدان. ش5 (بهار 1373): 98-103.

امینی، ابراهیم: کتاب غیبت شیخ طوسی و سیر تاریخی مسئله غیبت امام زمان(ع). هزاره شیخ طوسی. تهران، 1349. 2: 213-237.

امینی، ابراهیم: کتاب غیبت شیخ طوسی و سیر تاریخی مسأله غیبت امام. یادنامه شیخ طوسی.1(1348): 287-313.

انصاری قمی، محمدرضا: درباره نصیرالدین طوسی، کیهان فرهنگی. 10(1372) ش 2: 46.

ایوانوا، ماریا: مطالعه دوران و آثار نصیرالدین طوسی در اتحاد شوروی، یادنامه خواجه نصیر، ص235-240.

ایوانوا، ماریا:: یک نسخه نفیس بخط خواجه نصیرالدین طوسی با امضاهای سلطان احمد جلایر و الغ­بیک، اطلاعات ماهانه، ج4 ش10: 9-11.

بایرام، میکائیل: خواجه نصیرالدین طوسی هرگز مکاتبه و مراسله‌ای با شیخ صدرالدین قونوی نداشته است. نامه آشنا(ترکیه). 1(1374) ش 2: 21-27.

پاک سرشت، محمد باقر: تعلیم و تربیت بر قاعده حکمت. سیری اجمالی در آراء تربیتی خواجه نصیرالدین طوسی. ادبیات مشهد، 22(1368): 227-258.

پژوهشی از دیدگاه تاریخ‌نگاری[ درباره نصیرالدین طوسی]. کیهان فرهنگی.3(1365) ش5: 16-20.

پورحسنی، ابوالقاسم: دو روایت سلامان و ابسال از نظر خواجه نصیرالدین طوسی. مجله دانشکده ادبیات. 16 (1347): 323-333.

تقی‌زاده طوسی، فریدون: تاج المآثر، نشریه فرهنگ خراسان، ج6 ش6: 37-45.

تمدن: خواجه نصیرالدین طوسی، علمی و فنی، ج3 ش 5: 1-8.

تویسرکانی، قاسم: کارهای سیاسی خواجه نصیرالدین و هدف وی، یادنامه خواجه نصیر، ص204-219.

تهرانی، آقا بزرگ: فهرست کتب شیخ طوسی، ترجمه علی اکبر موسوی، نامه آستان قدس، ش15: 25-39.

تهرانی، آقا بزرگ: یک نسخه نفیس به خط خواجه نصیرالدین طوسی و امضاهای الغ بیک و سلطان احمد جلایر، نشریه کتابخانه مرکزی،1: 205-210.

جزائری، سید محمد: مصادر و مآخذ ترجمه شیخ طوسی. یادنامه شیخ طوسی. تهران(1348) 1: 161-166.

جزائری، سید محمد: مصادر و مآخذ شرح حال شیخ طوسی. هزاره شیخ طوسی. تهران، 1349 . 2: 238-242.

جعفری، محمد تقی: قاعده لطف از نظر شیخ طوسی. هزاره شیخ طوسی، تهران، 1349. 2: 168-178.

جواهرنامه [منسوب به] خواجه نصیرالدین طوسی، نشریه کتابخانه مرکزی، به اهتمام تقی ‌بینش، 2: 188-197( به انضمام منتخباتی از متن)

حائری، عبدالهادی: آیا خواجه نصیرالدین طوسی در یورش مغولان به بغداد نقشی بر عهده داشته است؟ ادبیات مشهد. 17(1363):479-502.

حسن‌زاده، حسن: آثار و عقاید فلسفی نصیرالدین طوسی، هلال، ج13، ش1: 60-63.

حقیقی، محمود: کتاب‌شناسی سیاسی دو متفکر بزرگ اسلام[ امام محمد غزالی، خواجه نصیرالدین طوسی]. تأملات سیاسی. 1(1374):227-261.

حلبی، علی اصغر: خواجه نصیرالدین طوسی. تلاش. ش28(اردیبهشت 1350): 50-60.

خاقانی، هدایت: پزشکی در عهد خواجه نصیر طوسی، یادنامه خواجه نصیر، ص247-270.

خاقانی، هدایت: نظری به عقاید و آثار طبی خواجه نصیرالدین طوسی، یادنامه خواجه نصیر، ص137 -152.

خزائلی، محمد: شیخ طوسی و حقوق تطبیقی هزاره شیخ طوسی. تهران 1349 ، 2: 126-134.

خزائلی، محمد: شیخ طوسی و حقوق تطبیقی. یادنامه شیخ طوسی. تهران، 1348. 1: 1-10.

خواجه نصیر: [لغات فارسی] نصیرالدین طوسی، مقدمه لغت نامه، ص79،ص79-86.

خواجه نصیر: دوم مکتوب بزرگ تاریخی از نصیرالدین طوسی ارمغان، ج5 ش5: 227-231.

خواجه نصیرالدین طوسی: المقدمه فی ذکر مناقب علی بن ابی‌طالب (ع) به کوشش محمود فاضل. هذه رساله فارسی. مشهد، 1375. ص9-22 (با تعلیقات رضا استادی و نیز متن مصحح محمّد تقی دانش‌پژوه).

خواجه نصیرالدین طوسی: تعدیل المعیار فی نقد تنزیل الافکار به اهتمام عبدالله نورانی. منطق و مباحث الفاظ. تهران، 1353. ص سی و چهار تا چهل و هشت و 37 تا 148.

خواجه نصیرالدین طوسی: رساله اقسام­الحکمه، با مقدمه و ترجمه اسمعیل واعظ جوادی، تحقیق، ج1، ش12 : 23-30.

خواجه نصیرالدین طوسی: رساله امامت و بررسی نظریه امامت در اندیشه سیاسی خواجه نصیرالدین طوسی. ترجمه فرخ امّه طلب. تأملات سیاسی.2(1375): 37-114.

خواجه نصیرالدین طوسی: رساله فی‌الاعتقاد الّذی لابّد لّمکلّف به. به کوشش محمّدرضا انصاری. میراث اسلامی ایران. 7 (1377): 529-536.

خواجه نصیرالدین طوسی: رساله‌ای از خواجه نصیرالدین طوسی در علم موسیقی. به اهتمام داود اصفهانیان. ادبیات تبریز. 34(1370) ش 1: 23-42.

خواجه نصیرالدین طوسی: فتح بغداد به دست هلاکو، از خواجه نصیرالدین طوسی (نقل از جنگ خطی)، تقدم، 1: 317-421.

خواجه نصیرالدین طوسی: گفتاری از خواجه طوسی به روش باطنیان، به اهتمام محمدتقی دانش‌پژوه، مجله دانشکده ادبیات، ج3 ش4: 82-88.

خواجه نصیرالدین طوسی: گفتاری از خواجه طوسی درباره « نبود و بود»، به اهتمام محمد تقی‌ دانش‌پژوه، مجله دانشکده ادبیات ، ج4ش3: 11-24.

خواجه نصیرالدین طوسی: مسأله در اثبات واجب‌الوجود، به کوشش اسمعیل واعظ جوادی، تحقیق، ج1 ش11: 19-28.

خواجه نصیرالدین طوسی: مسأله در اثبات واجب‌الوجود، به کوشش اسمعیل واعظ جوادی، تحقیق، ج1 ش11: 19-28.

خواجه نصیرالدین طوسی: مقدمه قدیم اخلاق ناصری، به اهتمام جلال همایی، مجله دانشکده ادبیات، ج3 ش3: 17-254.

دانا سرشت، اکبر: تأثیر زمان و مکان شیخ طوسی در تکوین شخصیت او. هزاره شیخ طوسی، تهران، 1349 ، 1: 151-154.

داناسرشت، اکبر: نقش خواجه در تحریر اقلیدس، یادنامه خواجه نصیر، ص220-224.

داناسرشت، اکبر: نقش خواجه نصیرالدین طوسی در تحریر اقلیدس، فرهنگ جهان، 1: 177- 182.

دانش‌پژوه، محمدتقی:  پیوستگی منطق و ریاضی نزد خواجه طوسی، یادنامه خواجه نصیر، ص166-175.

دانشجو: شرح حال خواجه نصیرالدین طوسی، تحقیق، ج1 ش11: 7-11 و ش 12: 8-12.

دبیری‌نژاد، بدیع‌الله: خواجه نصیرالدین توسی دانشمند بزرگ ایرانی. وحید. 10 (1350): 1487-1499.

دبیری‌نژاد، بدیع‌الله: خواجه نصیرالدین طوسی. هلال.ج19(1350) ش9: 19-24.

دستور جامع زبان فارسی(از عبدالرحیم همایون فرخ). گزینه مقاله‌ها. تهران، 1356، ص355-365.

دوانی- علی: [خواجه نصیر و فتح بغداد و تشیع]. کیهان فرهنگی.9(1371) ش8: 96-97.

دوانی، علی: [درباره  خواجه نصیرالدین طوسی]. کیهان فرهنگی. 10(1372) ش3: 38-40.

دوانی، علی: سیری در زندگی شیخ طوسی(از طوس تا نجف). یادنامه شیخ طوسی. تهران،1348. 1: 185-212.

دوانی، علی: سیری در زندگی شیخ طوسی، هزاره شیخ طوسی. تهران، 1349. 1: 1-28.

دیباجی، ابراهیم: بررسی اندیشه طوسی و بحرانی در باب معرفت حق. کیهان اندیشه. ش28(اسفند 1368): 101-112.

رساله موسیقی خواجه نصیرالدین طوسی. به اهتمام داود اصفهانیان. فرهنگ ایران زمین. 26(1365):245-252.

رسولی محلاتی، سید هاشم: بررسی مؤلفات شیخ طوسی. هزاره شیخ طوسی. تهران، 1349 ، 1: 206-227.

رسولی محلاتی، هاشم: تحقیق و بررسی مؤلفات چاپی و غیر چاپی شیخ طوسی و شروح و تعلیقات و تلخیص و ترتیب و ترجمه آنها، یادنامه شیخ طوسی.1(1348): 213-286.

زند، علی‌اکبر : خواجه نصیرالدین طوسی، هلال، ج4 ش1 (مسلسل 154): 44-47.

ساعدی، محمد باقر: رجال عصر شیخ طوسی. یادنامه شیخ طوسی. 1(1348): 39-75.

شفائی، محسن: عده الاصول شیخ طوسی و نقش آن در مدار تاریخ علم اصول. یادنامه شیخ طوسی.1(1348):167-183.

شهرستانی، سید صالح: نسخه‌های خطی مؤلفات شیخ طوسی در کتابخانه ملی ملک. یادنامه شیخ طوسی. ج1(1348): 77-133.

صاییلی، آیدین: خواجه نصیرالدین طوسی و رصدخانه مراغه، مجله دانشکده ادبیات، ج3، ش4: 58-72.

صاییلی، آیدین:: خواجه نصیر طوسی و رصدخانه مراغه، یادنامه خواجه نصیر، ص57-75.

صفا، ذبیح‌الله: تحریرات خواجه نصیرالدین طوسی، مجله دانشکده ادبیات، ج3 ش4: 11-20.

صفا، ذبیح‌الله:: تحریرات خواجه نصیرالدین طوسی، یادنامه خواجه نصیر، ص153-165.

طوغان، زکی ولیدی: مجموعه رسایل ریاضیه در کتابخانه مغنیسا که خود خواجه نصیرالدین جمع کرده، یادنامه خواجه نصیر ، ص1-18.

طهرانی، آقا بزرگ: شیخ طوسی، ترجمه حاج سید علی‌اکبر موسوی، نامه آستان قدس، ج2 ش1 (مسلسل13): 8-17 و ش 2(مسلسل 14):16-26.

عابدی، احمد: الاشارات و التنبیهات مع شرح نصیرالدین طوسی[تحقیق سلیمان دنیا]. آینه پژوهش.5 (1373): 822-824.

غلامی، محمّد علی: آداب المتعلمین[ از نصیرالدین طوسی، تصحیح محمّد رضا جلالی. آینه پژوهش. 6 (1374):533-534

کتابی، احمد: مقایسه نظریات مالتوس، ابن مسکویه و خواجه نصیرالدین طوسی. جمعیت و رشد آن. کیهان فرهنگی.3(1365) ش5: 21-22.

محمد انس‌خان: نقش طوسی در وقایه( تنظیم و تعمیم ریاضیات و نجوم)، یادنامه خواجه نصیر، ص77-85.

محمدباقر: بررسی نسخه‌های خطی از آثار خواجه نصیرالدین طوسی در کتابخانه دانشگاه پنجاب لاهور، یادنامه خواجه نصیر، ص26-33.

مدرسّی چهاردهی، مرتضی: خواجه نصیرالدین طوسی و کشتی‌نشینان، فرهنگ جهان، 1 : 199-200.

مدرسی زنجانی، محمد: خواجه نصیر الدین طوسی و رصدخانه مراغه، جلوه، 2:93-97 و 241 و 252.

مدرسی زنجانی، محمد: کشف القناع یا اولین کتاب در علم مثلثات، آموزش و پرورش، 14 : 233 – 236(از آثار خواجه نصیر).

مدیر شانه‌چی: نفایس مخطوطات شیخ طوسی. یادنامه شیخ طوسی.1(1348):333-362.

مدیر شانه‌چی، کاظم: نفایس مخطوطات شیخ طوسی. هزاره شیخ طوسی، تهران، 1349 . 1: 228- 239.

مروج، پرویز: منطق خواجه نصیر، ترجمه عبدالحسین آذرنگ، شیعه در حدیث دیگران، تهران، 1362، ص87-140.

مصطفوی، جلال:  مقایسه دکارن، هویگنس و نیوتن با ابن هیثم بصری، کمال‌الدین ابوالحسن فارسی و خواجه نصیر الدین طوسی. دنیای علم، ج1،ش4/5: 10-17.

مصطفوی، جلال: اطلاعات خواجه نصیرالدین طوسی در مبحث نور، یادنامه خواجه‌ نصیر، ص181-198.

مصطفی، حسن: گزارشی از کتاب اختیار معرفه الرجال شیخ طوسی معروف به رجال الکشی. یادنامه شیخ طوسی.1(1348):363-375.

معیارالاشعار [ از نصیرالدین طوسی، به اهتمام محمد فشارکی و جمشید مظاهری]. نشر دانش. 5 (1364): 33-37.

معین، محمد: نصیر الدین طوسی و زبان و ادب پارسی، مجله دانشکده ادبیات، ج3 ش4: 30-42.

مقامات رجال الغیب. به اهتمام زوبین. پیشتاز. دفتر اول(پائیز 1357): 28-40.

ملجائی: رصد مراغه و زیج هلاکو، ماهتاب، 1: 122-126.

ملکشاهی، حسن: بررسی اشارات و تنبیهات از دیدگاه خواجه نصیرالدین طوسی و فخرالدین طوسی و فخرالدین رازی. مقالات و بررسیها. ش7/8 (1350): 198-119.

نخجوانی، حسین: تأسیس رصدخانه‌ها در زمان قدیم و در زمان قدیم و در زمان رصد مراغه، نشریه دانشکده ادبیات تبریز، 5: 209-216.

نسخه‌های تحریر اقلیدس به خط خواجه نصیر و شرح قانون ابن سینا از قطب‌الدین رازی و به خط همو. یغما.25(1351):185.

نفیسی، سعید: اشعار فارسی خواجه[ نصیرالدین]، مجله دانشکده ادبیات، ج3 ش4: 73-81.

نفیسی، سعید: اشعار فارسی خواجه، یادنامه خواجه نصیر، ص34-44.

نفیسی، سعید: خواجه نصیر الدین طوسی، نشریه وزارت امور خارجه، دوره دوم ش2: 17-24.

واعظ جوادی، اسمعیل: داوری بین دو فیلسوف(خواجه نصیر و کاتبی). هشتمین کنگره تحقیقات ایرانی، 1(1357): 312-319.

واعظ‌زاده خراسانی، محمد: نمونه‌های نسخ خطی مؤلفات شیخ طوسی. یادنامه شیخ طوس. 1(1348): 376-411.

ویکنز، ج: خواجه نصیر و فتح بغداد. ترجمه حسن انوشه. شیعه در حدیث دیگران، 1362ص. 141-166.

هاشمی‌پور، بهناز: خاطرات نصیرالدین طوسی در نجوم(التذکره فی علم الهیئه- تصحیح جمیل رجب). فرهنگ. ش20-21(بهار1376):1355-374.

همائی، جلال‌الدین: حکمت عملی از نظر خواجه نصیرالدین طوسی. مجموعه سخنرانیها. ص37-80.

همایی، جلا‌ل‌الدین:  تعلیم و تربیت در نظر نابغه شرق خواجه نصیرالدین طوسی، تعلیم و تربیت، 4:262-264 و 419-425.

 

 

  نظرات ()
مطالب اخیر تبریز در ایام سلطنت محمدعلی شاه (1909-1907) بر اساس اسناد بایگانی وزارت امور خا مقالاتی درباره خواجه نظام الملک طوسی داستان مسیح، داستان سَن ‌پی‌یِر، عنصرهای زبان فارسی دستورالعملی به فارسی برای رنگ کردن کاغذ مقالاتی درباره غزالی کاتبان دست‌نوشته‌های کهن کتابخانه مجلس آیین شناساندن نسخه‏هاى خطى‏ دو پژوهش درباره الکتاب (معرفی کتاب) Bibligraphie francaise de l,Iran جام جم (معرفی کتاب)
کلمات کلیدی وبلاگ نقد کتاب (۱۱) نسخه خطی (۱٠) نسخه شناسی (۱٠) codicologie (٥) ابن سینا (۳) avicenna (۳) ایران (۳) خواجه نصیرالدین طوسی (۳) فرانسیس ریشاردfrancis richard (۳) vocabulaires codicologiques (۳) نسخه های خطی (۳) قرآن (٢) اسناد دوره قاجار (٢) پادری padery (٢) صفویان (٢) ابن‌سینا (٢) هنر ایران (٢) کتابشناسی (٢) فارسی - فرانسه (٢) سیبویه (٢) مهر شناسی صفوی (۱) آلگ گرابار (۱) نسخه شناسی فرنگی (۱) مُهرشناسی ایرانی (۱) مُهرشناسی دوران صفوی (۱) سلسله پهلوی (۱) اسناد دوره صفوی (۱) امین‌الضرب (۱) قرآن عثمان (۱) احسان یارشاطر (۱) مجموعه خدایان ثمود (۱) وان دن براندن (۱) انقلاب مشروطه (۱) adam gacek (۱) کاتب (۱) کاغذ paper (۱) gazophylacium linguae persarum (۱) محمد‌تقی مسعودیه (۱) ادوارد گرانویل براون (۱) ذبیح‌الله صفا (۱) نسخه خطی فارسی (۱) سلجوقیان (۱) آموزش زبان سومری (۱) گرجستان (۱) کتابخانه ابراهیم سلطان (۱) مکتب شیراز (۱) جام جم (۱) آلبرت هوتم ـ شیندلر (۱) باغنو شیراز (۱) شَدُّ الازار (۱) دنیز اِگْل‏/ denise aigle (۱) هنر قاجار (۱) نظامى گنجوی (۱) چاپ سنگى (۱) ب و رابینسون/ robinson (۱) چرم و مرمت (۱) غزالی (۱) بت پرستی (۱) ابوعلی سینا (۱) سیاست نامه (۱) صفحه آرایی (۱) تورات (۱) شاه عباس (۱) مینیاتور (۱) روسیه (۱) مثنوی معنوی (۱) انجیل (۱) سفرنامه (۱) هند (۱) اصفهان (۱) استعاره (۱) مؤسسه نسخه‌های خطﻰ آکادمی ملی علوم آذربایجان (iman (۱) جلال الدین رومی (۱) نیکلسون nicholson (۱) موسیقی سنتی ایران (۱) محسن صبا (۱) سالتیکوف (۱) آسیای میانه (۱) edisud (۱) کتابخانه ملی مصر (۱) زبان فرانسه (۱) ایرانیکا (۱) آناتولی (۱) ت صباغ (۱) les metaphors de coran (۱) قحطی (۱) manuscrit (۱) جمهوری آذربایجان (۱) جمهوری تاجیکستان (۱) iranica (۱) ehsan yarshater (۱) تشریفات دیپلماتیک (۱) ظل السلطان (۱) فهرست مقاله و کتاب (۱) خواجه نظام الملک طوسی (۱) جنگ اول جهانی (۱) islamic codicology (۱) مینیاتور ایرانی (۱) قراقویونلو (۱) سیداحمدخان - آثار و شرح حال (۱) ریحانه خاتون، (۱) زبان عربی - نحو (۱) زبان عربی - نحو (۱) ژرار تروپو (۱) ژرار تروپو (۱) واژگان ایتالیایی - لاتین - فرانسه-فارسی (۱) کتابخانه مجلس ایران (۱) کاغذ رنگه (۱) فرانسیس ریشار francis richard (۱) داستان مسیح داستان سَن ‌پی‌یِر عنصرهای زبان فارسی (۱) historia christi persice ‎conscripta (۱) خاویر خرومه (۱) چاپخانه الزویر (۱) ایگانی‌های وزارت امور خارجة فرانسه (۱) تبریز در دوران مشروطه (۱) توفیق فهد (۱) سالنامه امیرکبیر (۱)
دوستان من کتابخانه های دیجیتالی جهانی کتابخانه ایرانشناسی مجلس انجمن ایرانشناسی فرانسه نوشته هایی درباره ایران گاهی سرک می کشد دانشگاه آکسفورد ترجمه شعر و ... دانلودهای مفید دانشگاه کمبریج میراث مکتوب پرتال زیگور طراح قالب