واژگان فارسی-فرانسه در زمینه تذهیب، رنگ، کاغذ، مینیاتور، نقاشی، مرکب

Some codicological terms in book crafting art

S.M.H.Mar´ashi

 

The specific terms of any knowledge and technique has an important role in transferring that knowledge. Lack of exact and equal terms and terminology prevents the transfer and equal development as well as the relation between the experts of that field. Creation of a databank for equalization of the terms and giving a clear definition of them will make the fast and exact transfer of the knowledge in different languages and times possible. The art of decorating books and making constituents for producing books in Iran has a multi- centennial background and it is evident that, in this period, it gets its special terms. One of the fields of decorating books is book illustration and it is natural that the name of color and their spectrum show the separation and precision in making paints and painting.

It is here tried to fetch a list of the paint names and other related fields in painting in Latin and Persian alphabetical orders, respectively and it is also tried to give an archaic term used in the Old Persian texts in front of each French term.

Keywords: illumination, paints, coloration and dying, stainer, paper and papermaking, miniature, painting, ink

 

اصطلاحات خاص هر فن و دانشی، نقش مهمی در انتقال آن دانش دارد. فقدان واژگان و اصطلاحات دقیق و یکسان، مانع از انتقال و گسترش همسان و ارتباط متخصصان آن فن می‌گردد. ایجاد یک بانک اطلاعات برای یکسان‌سازی واژگان و تعریف روشن آنها، امکان انتقال سریع و دقیق دانش را در زبان‌ها و زمان‌های مختلف فراهم می­آورد آورد. هنر نسخه­‌آرایی و فراهم آوردن مواد سازنده برای تولید نسخه­های خطی در ایران، قدمت چند صد ساله دارد و طبیعی است که این فن، در این مدت، واژگانِ خاص خود را یافته باشد. یکی از زمینه‌های نسخه‌آرایی، مصّورسازی است. رنگ، پرده­رنگ، آرایه­ها و ... اهمیت خاصی در نسخه­پردازی و مصّورسازی نسخه­های خطی دارد.

در این جا علاوه بر تقسیم بندیِ سرعنوان­ها در زمینه آرایش نسخه­های خطی، کوشش شده است تا در برابر واژگان فرانسه، برابرهایی از متون فارسی قدیم آورده شود.

کلیدواژه­ها:  تذهیب، رنگ­ها، رنگ­آمیزی و رنگ­سازی، رنگ­مایه­ها، کاغذ و کاغذسازی، مینیاتور، نقاشی، مرکب

 

 

 

 

رنگ­ها

آبِ خون، خوناب (= سرخ شنگرفی) rouge de cinabre

آبی آسمانی   ultramarine

آبی روشن   bleuvif

آل، وردى (= قرمز براق) écarlate, rose vife

ارغوانى   pourpre

اسفیداج، سفیداب قلع   céruse d’étain

بادنجانى   couleur aubergine

بلوطى، تریاکى سوخته، قهوه‏اى   marron

پیازى   brunrouge,pleure d’oignon

جگرى   carmin

جوزى، گردویی، قهوه‏اى brun

چینى (= سبز روشن)  vert clair

خاکسترى   gris

خودرنگ   chair couleur

زرد   jaune

زرد زعفرانى   jaune safran

زرد طلایى   jaune d’or

زرد لیمویى   jaune-citron

زرداب   jaune de carthame

زعفرانى   éponyme couleur

زنگارى سفید، سبز کمرنگ   vert-pale

ساج، بقام (= بنفش) campêche

سبز  vert

سبز برگ نى   vertfeuille de roseau

سبز دمن   vertprairie

سرخ   rouge

سرخ لاله   rouge tulipé

سفید   blanc

سفید نیل   blanc bleuté

سوسنى  violet

سیاه noir

سیاه- سفید noir-blanc

سیبکى (= سبز کدر) vert pomme

شاه‏آب (= سرخ گاجره) rouge de carthame

شَنگرفى vermillon

طاوسى bleu paon

طوطى، طوطکى vert perroquet

عنابى   rouge-jujube

عودى   violet-brun

فریسه، فریشه (= سبزآبى)   vert-bleu

فُستُقى (= سبز مغزپسته­ای) pistache couleur

فیروزه‏اى   turqoise

قفایى، ارغوانى روشن   mauve

کاهى (رنگ)   jaune-paille

کبود، آبى تیره   (bleu (marine

گل‏بهى couleur peche

گلگون (= سرخ، گلرنگ) rose orangé

گونه­مردم، اگارگون (= صورتى)  rose (chair)

لاجوردی   azure, outremer

لاجوردى سفید   bleu-clair

لاکى (= سرخ روشن)   

, rouge de laquelaque rouge

لعلى، عروسک (= قرمز یاقوتى)   rouge-rubis

مورد (= گلگون)   myrte

نارنجى   orange

نخودى  jaunâtre

نیلگون (= کبود، آبی سیر)  bleu-nuit

یاقوتى (رنگ)   rubis

 

 

 

 

مرکب و مرکب­سازی

دوده   noirde fumée

دوده گیاهى   suievegetale

دوده، سناج   suie

زاج      couperose, sulfat

زاج روى، توتیاى روح   vitriole blanc

زاج سبز، زاج حاج‏طرخانى   vitriole vert

زاج سرخ   sulfat de fer

زاج کبود، کات کبودsulfat de cuivre, vitriole bleu  

زغال چوب   boiscarboniseé, carbone

زغال حیوانی 

/ 1 نظر / 53 بازدید
معرک

بسیار بهره بردم ممنونم سعادت خواه شما معرک نژاد